Qazaxıstanın “CPC Blend” və Azərbaycanın BTC markalı neftinin qiymətləri bu ay kəskin artıb. Banker.az xəbər verir ki, bu barədə treyderlər bildirir. İranla müharibə ilə bağlı təklif çatışmazlığı Aralıq dənizi neft bazarında mükafatların Brent markasını xeyli üstələməsinə səbəb olub.
Avropada da ayrıca neft və neft məhsullarının qiymətləri ayın əvvəlindən yüksəlir. Reuters isə bildirir ki, buna səbəb Yaxın Şərqdəki pozuntular fonunda emal sənayesinin yanacaq istehsalını sabit saxlamaq üçün regional markalara alternativlər axtarmasıdır.
Son aylarda “CPC Blend” və “Azeri BTC” əsasən Aralıq dənizi və Avropaya yönəlib ki, bu da coğrafi yaxınlıq və Avropa zavodları üçün uyğunluğu ilə izah olunur.
Bazar mənbələrinin məlumatına görə, mart-aprel yükləməli “CPC Blend” ötən həftə Brent ilə müqayisədə barel üzrə 1–2 dollar mükafatla ticarət olunub. Bu isə əvvəlki dövrdə barel üzrə 5 dollara qədər olan diskontların əksinə dönüş deməkdir.
Son aylarda bu markanın ixracı pis hava şəraiti, Qara dənizdə dron hücumları və Qazaxıstandakı Tengiz yatağında əməliyyat problemləri səbəbilə pozulub.
Treyderlər bildirir ki, 17 mart tarixinə aprel yükləməli “CPC Blend” yükləri əksəriyyəti artıq satılıb və yalnız az sayda gec aprel partiyaları təklifdə qalır.
Avropa bazarında fəaliyyət göstərən bir treyder qeyd edib ki, “CPC Blend” Aralıq dənizi emal müəssələrinin Yaxın Şərqdəki təchizat problemləri fonunda güvəndiyi əsas markalardan biridir, lakin yükləmələrin qeyri-sabitliyi problem olaraq qalır.
Qeyri-sabit yükləmələr ötən ay “CPC Blend” üzrə rekord diskontlara səbəb olmuşdu, lakin ixracın yaxşılaşması aprel ayı üçün mükafatların artmasına gətirib çıxarıb.
Yükləmələr həmçinin Qara dənizdə tankerlərə edilən hücumlar səbəbilə də zərər görüb. Həftəsonu Xəzər Boru xətti Konsorsiumunda və ya CPC terminalına doğru hərəkət edən Yunanıstan tərəfindən idarə olunan tanker naməlum obyekt tərəfindən vurulub və cüzi ziyan alıb. Treyderlərin sözlərinə görə, bu risklər, eləcə də daşınma və sığorta xərclərinin artması CPC mükafatlarının daha da yüksəlməsinin qarşısını alır.
Bu arada Azərbaycan brendi “Azeri BTC” ixracı sabit qalır. Avropada təklifin məhdud olması fonunda bu yüngül və aşağı kükürdlü neft markası üzrə mükafatlar kəskin artıb. Treyderlərin sözlərinə görə, aprel yükləməli partiyalar hazırda barel üzrə 5–6 dollar və ya daha yüksək mükafatla ticarət olunur (ötən ay təxminən 4 dollar idi). Bəzi partiyalar isə alıcıların həcmləri təmin etmək üçün daha yüksək qiymət ödəməsi nəticəsində 8–9 dollar mükafatla satılıb.
Banker.az olaraq xatırlayaq ki, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) və “KazMunayQaz” (KMG) şirkəti Azərbaycan üzərindən Qazaxıstan neftinin daşınması layihəsini uğurla davam etdirərək tranzit həcmini 4 milyon tona çatdırıblar. SOCAR-dan “Report”a bildirilib ki, Qazaxıstan neftinin 427-ci partiyası martın 12-də Aktau limanından “Prezident Heydər Əliyev” tankeri ilə çıxaraq martın 13-də “Azərtrans” Səngəçal terminalına çatıb. Bu günədək tranzit edilən neftin 3,8 milyon tonu “Tengiz”, 200 min tonu isə “Kaşağan” yataqlarına aiddir. Qazaxıstan nefti Aktau limanından Səngəçal terminalına çatdıqdan sonra Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) boru kəməri vasitəsilə Ceyhan limanına nəql edilir və oradan dünya bazarlarına çıxarılır. Layihədə Azərbaycan tərəfini SOCAR-ın törəmə müəssisəsi “SOCAR Midstream Operations” MMC təmsil edir. Qeyd olunub ki, SOCAR və KMG 2022-ci ilin noyabrında Aktau–Ceyhan marşrutu üzrə ildə 1,5 milyon ton “Tengiz” neftinin tranziti üçün Çərçivə Sazişi imzalayıb, 2024-cü ildə isə illik tranzit həcmlərinin artırılması və Qazaxıstan neftinin alqı-satqısı üzrə Strateji Əməkdaşlıq Memorandumu imzalanıb. BTC boru kəməri 2006-cı ildən fəaliyyət göstərir və indiyədək təqribən 619 milyon ton xam neft nəql olunub, 6145 tanker vasitəsilə dünya bazarına göndərilib.
