Azərbaycan Yaxın Şərqdə baş verən son gərginlikdən nisbətən faydalanan ölkələrdən biridir, lakin bu üstünlük əsasən həcm deyil, qiymətlər hesabına formalaşır.
Banker.az xəbər verir ki, bu barədə Niderlandın ən böyük maliyyə qrupu olan “ING Group” məlumat yayıb.
Bildirilib ki, ixracatçı ölkə kimi, neftin qiymətinin hər 10 ABŞ dolları/barel artması Azərbaycanın illik ixracını təxminən 3 milyard ABŞ dolları (ÜDM-in 4%-i) artırır və büdcəyə əlavə 1.5–2.0 milyard ABŞ dolları gəlir gətirir.
“Bu fonda, biz artıq 2026–2027-ci illərdə cari hesab balansının mənfi olacağı və ya manatın məzənnə bağının pozulacağı risklərini görmürük”, – deyə ING qeyd edib.
Analitiklərin fikrincə, İranla birbaşa qonşuluq Azərbaycanda müdafiə və təhlükəsizlik xərclərini artıra bilər. Bununla belə, ölkənin fiskal mövqeyi güclü olaraq qalır. “2025-ci ildə konsolidə edilmiş büdcə profisiti ÜDM-in 2.6%-ni təşkil edib, suveren yığımlar isə ÜDM-in 100%-ni ötür”, – deyə hesabatda vurğulanıb.
Eyni zamanda, inflyasiya riskləri yüksək olaraq qalır. Azərbaycanın idxalının təxminən 46%-i Yaxın Şərq gərginliyindən təsirlənən və inkişaf etmiş bazarlardan formalaşır ki, bu da iqtisadiyyatı idxal inflyasiyasına qarşı həssas edir. Qlobal ərzaq qiymətlərinin 10% artması inflyasiyanı təxminən 1.5 faiz bəndi yüksəldə bilər. Bu səbəbdən monetar siyasətin daha da yumşaldılması üçün əlavə imkanın olmadığı qeyd olunur.
Hesabata görə, iqtisadi artım 2024-cü ildə 4.2%-dən 2025-ci ildə 1.4%-ə qədər zəifləyib və bu azalma gözləntiləri üstələyib. Həm yanacaq, həm də qeyri-yanacaq sektorları, o cümlədən nəqliyyat və sənaye sahələri təzyiq altında qalıb. Qeyri-yanacaq sektoru zəif dinamika göstərib, yanacaq sektorunda isə istehsal dəyişkən olub. İstehlak yönümlü sahələr isə nisbətən dayanıqlı qalaraq ümumi zəifləməni qismən kompensasiya edib.
2025-ci ildə zəifləmə geniş əsaslı olsa da, tikinti və ticarət sektorları nisbətən güclü qalıb. ING hesab edir ki, fiskal siyasət sərtləşməzsə və ABŞ, Aİ və Çinlə ticarət əlaqələri inkişaf etsə, ÜDM artımı 2026–2027-ci illərdə 2–3% intervalına qayıda bilər. Yanacaq sektorunda isə istehsal gücü məhdudiyyətləri səbəbindən ciddi artım potensialı məhduddur.
Eyni zamanda, ev təsərrüfatlarının istehlakı zəif gəlir artımı fonunda getdikcə daha çox kreditlərdən asılı olur. Real gəlirlər artsa da, bu artım istehlakı tam dəstəkləmir. Nəticədə, pərakəndə kreditlərin həcmi ÜDM-in 15%-nə çatıb və real ifadədə artım tempi 5%-ə enərək çoxillik minimuma düşüb.
“Yanacaq sektorundan kənarda biznes əhval-ruhiyyəsində müəyyən yaxşılaşma əlamətləri müşahidə olunur. Yanacaq sektoru – son aylarda qısamüddətli artım istisna olmaqla – sənaye artımına mənfi təsir göstərməyə davam edir. Bununla yanaşı, korporativ kredit artımının sabitləşməsi və sənaye etimad indeksinin nisbətən yüksək səviyyədə qalması qeyri-yanacaq sektorlarında investisiya fəallığının bərpa oluna biləcəyinə işarə edir”, – deyə hesabatda qeyd olunub.
