İran ABŞ və İsrailin hərbi əməliyyatlarını dəstəklədiyinə dair şübhələr səbəbindən SpaceX şirkətinin Starlink infrastrukturunu və Yaxın Şərqdə yerləşən yerüstü stansiyasını qanuni hərbi hədəf elan edib. Bu xəbərin ardından şirkətin səhmləri çərşənbə axşamı ucuzlaşıb və analitiklər enişin çərşənbə günü də davam edə biləcəyini istisna etmirlər.
Hazırda bazar dəyəri təxminən 1,8 trilyon dollar qiymətləndirilən SpaceX-in fəaliyyəti artıq müdafiə sənayesi şirkətləri ilə müqayisə oluna biləcək geosiyasi risklərlə üzləşir. Bu isə investorların şirkətə münasibətini dəyişərək onu sırf texnologiya şirkəti kimi deyil, həm də geosiyasi risklərə məruz qalan biznes kimi qiymətləndirməsinə səbəb olur.
Ekspertlərin fikrincə, İranın hədələri reallaşmasa belə, sığorta xərclərinin artması, təhlükəsizlik tədbirlərinə əlavə vəsait ayrılması və regiondakı layihələrin gecikməsi şirkət üçün real maliyyə yükü yarada bilər.
Analitiklər qeyd edirlər ki, qlobal münaqişələr investisiya strategiyalarını qısa müddətdə dəyişə bilir. Əvvəllər yalnız yüksək artım potensialına malik texnologiya şirkətləri kimi qiymətləndirilən müəssisələr geosiyasi qarşıdurmaların mərkəzinə düşə bilər. Bu, onların uzunmüddətli perspektivlərini mütləq dəyişməsə də, investorların nəzərə almalı olduqları riskləri əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
İllər ərzində peyklərin orbitə çıxarılması və Starlink peyk interneti xidmətləri sayəsində dünyanın ən dəyərli şirkətlərindən birinə çevrilən SpaceX indi mühəndislik problemlərindən daha çox geosiyasi çağırışlarla üzləşir.
CNBC telekanalının Fars News agentliyinə istinadən yaydığı məlumata görə, Tehran Yaxın Şərqdə fəaliyyət göstərən İlon Maska məxsus bütün şirkətlərin obyektlərini hərbi hədəf elan edib. Bu qərar ABŞ-nin hərəkətlərinə cavab olaraq qəbul edilib. Bəyanatda Starlink infrastrukturunun, o cümlədən regiondakı yerüstü stansiyanın ABŞ və İsrailin hərbi əməliyyatlarına dəstək verdiyi iddia olunur.
Beləliklə, SpaceX artıq yalnız peyk buraxılışı ilə məşğul olan kommersiya şirkəti kimi qiymətləndirilmir. Starlink vasitəsilə şirkət dünya üzrə hökumətlər, silahlı qüvvələr, biznes qurumları və fövqəladə xidmətlər üçün əsas rabitə platformalarından birinə çevrilib. Mülki və müdafiə sektorlarına eyni vaxtda xidmət göstərməsi isə geosiyasi gərginlik dövrlərində onu getdikcə ənənəvi müdafiə podratçıları ilə eyni sıraya çıxarır.
Mütəxəssislərin fikrincə, məhz bu xüsusiyyət SpaceX-in yüksək qiymətləndirilməsinin əsas səbəblərindən biridir. Çünki dövlət sifarişləri adətən daha sabit və uzunmüddətli gəlir mənbəyi hesab olunur.
