Avropa səhm bazarı uzun müddət ABŞ bazarı ilə müqayisədə daha az konsentrasiyalı və buna görə də ayrı-ayrı meqaşirkətlərdə baş verə biləcək şoklara qarşı daha dayanıqlı hesab olunurdu. Lakin vəziyyət dəyişir. Bu il Stoxx Europe 600 indeksinin yüksəlişini ASML Holding kimi şirkətlərə investor axını dəstəkləyib. ASML yarımkeçiricilərin istehsalı üçün avadanlıqlar tədarük edən Niderlandın iri şirkətidir. Süni intellekt ətrafındakı coşqu ABŞ-ın hiperskeylerlərindən kənara çıxaraq yarımkeçiricilərlə əlaqəli digər ölkələrin səhmlərinə də yayılıb.
Bloomberg-in məlumatına görə, ilin əvvəlindən Stoxx 600 indeksində qeydə alınan artımın təxminən 60%-ni cəmi 10 səhm təmin edib. Ən böyük töhfəni ASML verib: indeksdəki yüksəlişin təxminən dörddəbiri təkcə bu şirkətin payına düşüb. İkinci yerdə təxminən 8%-lik töhfə ilə Avropanın ən böyük bankı HSBC qərarlaşıb. Biz daha əvvəl bu bank haqqında ayrıca yazmışdıq. Ümumilikdə Stoxx 600 indeksi ilin əvvəlindən 8,8% yüksəlib.
Ayrı-ayrı səhmlərin indeksə bu qədər böyük təsiri çox vaxt bazarın daha geniş sektorlarında baş verən yerdəyişmələri və zəifliyi gizlədə bilər. Stoxx 600 indeksi 2026-cı ildə təxminən ötən ilin eyni dövründəki qədər artsa da, indeksə daxil olan və dəyəri 20%-dən çox azalan şirkətlərin payı iki dəfədən çox yüksəlib.
Risklər nədən ibarətdir?
“Bazarın yüksəlişi artıq həddindən artıq dar səhm qrupundan asılıdır”, — WisdomTree UK şirkətinin makroiqtisadi araşdırmalar üzrə direktoru Anika Qupta bildirib.
“Bu, qısamüddətli perspektivdə açıq-aşkar həssaslıq yaradır. Diversifikasiya məqsədilə Avropa aktivlərini alan investorlar ABŞ, Yaponiya və inkişaf etməkdə olan ölkələrin texnologiya sektorlarını hərəkətə gətirən eyni süni intellekt kapital xərcləri dövründən getdikcə daha çox asılı vəziyyətə düşürlər”, — o əlavə edib.
Digər bazarların təcrübəsi dar liderlər qrupundan asılılığın nə qədər təhlükəli olduğunu göstərir. Cənubi Koreyanın Kospi indeksi yarımkeçirici sektorundakı yüksəliş fonunda iyun ayında çatdığı pik səviyyəyədək iki dəfədən çox artmışdı. Lakin həmin vaxtdan bəri indeks artıq 27% geriləyib.
Niyə vəziyyət o qədər də pis deyil?
Texnologiya sektorunun bütövlükdə Avropa bazarına təsiri ABŞ-la müqayisədə hələ də kiçikdir. Texnologiya sektorunun Stoxx 600 indeksindəki çəkisi cəmi 8% təşkil edir. Maliyyə sektorunun payı isə 26%-dir.
Bundan başqa, bu il indeksin yüksəlişinə ən böyük töhfə verən 10 şirkətdən yalnız ikisi texnologiya sahəsi ilə əlaqəlidir. Bunlar ASML və mikrosxem istehsal edən Almaniyanın Infineon şirkətidir.
Müqayisə üçün, ABŞ-da texnologiya sektorunun S&P 500 indeksindəki payı 36%-dir. İnvestorlar süni intellektlə bağlı yüksəlişin gələcəkdə nə dərəcədə dayanıqlı olacağı barədə getdikcə daha çox mübahisə etsələr də, bu il S&P 500 indeksinin artımına ən böyük töhfə verən 10 şirkətin demək olar ki, hamısı texnologiya sektoruna aiddir.
