Britaniyanın AstraZeneca şirkəti ABŞ-nin Bristol Myers Squibb (BMS) şirkəti ilə birləşmə barədə danışıqlar aparır. Bu barədə Financial Times yazır.
Sövdələşmə əczaçılıq sənayesi tarixində ən iri əməliyyatlardan birinə çevrilə və birləşmiş şirkəti bazar kapitallaşmasına görə dünyanın dördüncü ən böyük dərman istehsalçısı səviyyəsinə yüksəldə bilər. Birləşmiş şirkətin dəyəri təxminən 400 milyard dollar qiymətləndirilir.
Müqayisə üçün, hazırda dünyanın ən böyük əczaçılıq şirkəti bazar kapitallaşması təxminən 1,1 trilyon dollar olan Eli Lilly-dir. Ondan sonra müvafiq olaraq təxminən 611 milyard və 445 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilən Johnson & Johnson və AbbVie gəlir.
Danışıqlar son bir neçə aydır davam edir, lakin onların nəticəsi hələ təmin olunmayıb. Sövdələşmə yaxın zamanda bağlana, təxirə salına və ya tamamilə baş tutmaya bilər. Hər iki şirkət məsələ ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib.
Hazırda AstraZeneca-nın bazar dəyəri təxminən 196 milyard funt sterlinq, yəni 264 milyard dollar, BMS-in dəyəri isə təxminən 133 milyard dollar təşkil edir.
AstraZeneca üçün belə bir sövdələşməyə aşkar zərurət olmadığına görə investorlar və analitiklər problemli vəziyyətdə olan BMS ilə danışıqlar aparılması barədə xəbərləri skeptik qarşılayıblar. Xəbərin yayılmasından sonra AstraZeneca-nın səhmləri Londonda səhər ticarətində təxminən 7% ucuzlaşıb, BMS-in səhmləri isə Nyu-Yorkda birjaöncəsi ticarətdə 6,4% bahalaşıb.
2014-cü ildə ABŞ-nin Pfizer şirkəti AstraZeneca-nı almaq üçün təklif irəli sürmüş və şirkəti təxminən 70 milyard funt sterlinq dəyərində qiymətləndirmişdi.
Həmin dövrdə AstraZeneca klinik sınaqların son mərhələlərində bəzi dərmanların uğursuz nəticələri səbəbindən çətin dövr yaşayırdı. Buna görə də danışıqlar investorlar arasında nikbinliyi artırmışdı.
Lakin AstraZeneca sövdələşmədən imtina etdi və sonrakı illər ərzində güclü dərman portfeli formalaşdırdı. Bu portfelin əsasını kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin müalicəsində istifadə edilən Tagrisso preparatı təşkil etdi.
BMS niyə maraqlı ola bilər?
Son illərdə bazar BMS-i əczaçılıq sektorunda geri qalan şirkətlərdən biri kimi qəbul edir.
Şirkətin 2019-cu ildə biotexnologiya şirkəti Celgene-i 74 milyard dollara alması gözlənilən nəticəni vermədi. Bundan əlavə, yaxın illərdə BMS əsas dərmanlarının patent müddətinin başa çatması səbəbindən gəlirlərinin bir hissəsini itirmək riski ilə üzləşə bilər.
Bu preparatlar arasında çoxsaylı mielomanın müalicəsində istifadə edilən Revlimid, eləcə də qan laxtalanmasının və insultun qarşısının alınması üçün təyin olunan Eliquis var.
AstraZeneca ilə birləşmə BMS-ə daha güclü dərman portfelinə çıxış imkanı verər, həmçinin hər iki şirkətin əczaçılıq sənayesinin ən gəlirli istiqamətlərindən biri olan onkologiya sahəsində mövqelərini möhkəmləndirərdi.
Bu sövdələşmə AstraZeneca-ya niyə lazımdır?
AstraZeneca qarşısına iddialı hədəf qoyub. Şirkət ötən ilin yekununda 58,7 milyard dollar olan gəlirini 2030-cu ilədək 80 milyard dollara çatdırmaq istəyir.
Bu artım böyük ölçüdə ABŞ bazarından asılı olacaq. Şirkət artıq gəlirlərinin təxminən yarısını bu ölkədə əldə edir. BMS ilə sövdələşmə AstraZeneca-nın ABŞ-dakı mövqelərini daha da gücləndirə bilər.
Bununla belə, cəmi bir həftə əvvəl jurnalistlərlə telefon danışığı zamanı AstraZeneca-nın baş direktoru Paskal Sorio bildirmişdi ki, şirkətin 2030-cu il üçün müəyyənləşdirdiyi gəlir hədəfinə çatmaq üçün birləşmə və satınalmalara ehtiyacı yoxdur.
Son illərdə AstraZeneca lisenziyalaşdırma razılaşmaları və ayrı-ayrı şirkətlərin məqsədli şəkildə satın alınması vasitəsilə portfelini fəal şəkildə genişləndirib.
Şirkətin tarixində indiyədək ən böyük sövdələşmə 2021-ci ildə nadir xəstəliklər üçün dərmanlar hazırlayan ABŞ şirkəti Alexion-un 39 milyard dollara alınması olub.
Risklər nədən ibarətdir?
İstənilən transsərhəd sövdələşmə mübahisələrə səbəb ola bilər.
Çox güman ki, belə bir əməliyyat Atlantik okeanının hər iki tərəfində siyasi diqqətlə üzləşəcək. Bu, xüsusilə Böyük Britaniyada özünü göstərə bilər. Səbəb AstraZeneca-nın sövdələşmədən istifadə edərək hüquqi qeydiyyatını ABŞ-yə köçürə biləcəyi ilə bağlı riskdir.
Üstəlik, şirkət fevral ayında Nasdaq-da Amerika depozitar qəbzlərinin yerləşdirilməsi əvəzinə adi səhmlərinin və borc öhdəliklərinin Nyu-York Fond Birjasında birbaşa listinqinə başlayıb.
Antiinhisar qurumlarının da şirkətlərin fəaliyyət istiqamətlərinin üst-üstə düşməsi ilə bağlı mürəkkəb sualları yarana bilər.
BMS-in Opdivo preparatı kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin müalicəsində AstraZeneca-nın Imfinzi dərmanı ilə rəqabət aparır. Analitiklərin fikrincə, bu amil birləşmənin uğurla başa çatması ehtimalını azalda bilər.
Bununla belə, danışıqlar Donald Tramp administrasiyasının sövdələşmələrə açıq münasibət nümayiş etdirdiyi bir şəraitdə aparılır. Bu yanaşma artıq ABŞ-də birləşmə və satınalmaların həcminin rekord səviyyələrə yaxınlaşmasına kömək edib.
Məsələn, biotexnologiya bazarında təkcə bu ilin ilk altı ayında iri sövdələşmələrin ümumi həcmi 134 milyard dolları ötüb. Müqayisə üçün, 2025-ci ilin bütün dövrü ərzində bu göstərici 112 milyard dollar təşkil etmişdi.
