CNBC-nin ticarət məlumatlarına istinadən yazdığına görə, ABŞ-nin Venesuela prezidenti Nikolas Maduronu ələ keçirməsi üzrə əməliyyatdan sonra ölkənin fond bazarının əsas indeksi IBC (Indice Bursatil de Capitalizacion) rekord səviyyəyə yüksəlib. Nəşrin hesablamalarına görə, yanvarın 3-dən etibarən indeks 130%-dən çox artıb. Yanvarın 9-da keçirilən ticarətin yekununda IBC 6009,58 bənd təşkil edib (+17,9%).
CNBC yazır ki, Venesuela fond bazarındakı bu artım illərlə davam edən səmərəsiz idarəetmə, sanksiyalar və defoltlardan sonra ölkə iqtisadiyyatının sabitləşə biləcəyinə dair optimizmi əks etdirir. Analitiklərin fikrincə, yenilənmiş hökumətin kapital cəlb edə biləcəyi, neft hasilatını bərpa edəcəyi və ABŞ ilə münasibətləri normallaşdıracağı ilə bağlı gözləntilər artır. İnvestorlar vəziyyətdən yararlanmağa çalışırlar: məsələn, ABŞ-də birja investisiya fondlarının (exchange-traded funds, ETF) emitenti olan “Teucrium” artıq Venesuela ilə əlaqəli şirkətlərə bağlanan ETF yaratmaq üçün ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birjalar Komissiyasına (SEC) müraciət edib.
BMI analitikləri hesab edirlər ki, Venesuelada daha çox ehtimal olunan ssenari demokratik keçid və ya sistemin çökməsi deyil, mövcud rejimin qalaraq davranışını dəyişməsidir. Analitiklərin sözlərinə görə, “daha çevik Venesuela ABŞ-yə regional hegemonluğunu möhkəmləndirməyə və neft sektoruna olduqca əlverişli şərtlərlə çıxış əldə etməyə imkan verəcək”. “Aberdeen” şirkətinin investisiya direktoru Entoni Simond bildirib ki, investorlar Maduronun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasını sanksiyaların ləğvi və nəticə etibarilə borcun restrukturizasiyası üzrə razılaşma üçün ilkin şərt kimi qiymətlərə daxil etməyə başlayıblar. Onun sözlərinə görə, Venesuela aktivlərinə tələbat geniş investor dairəsi, o cümlədən inkişaf etməkdə olan bazarların aktiv menecerləri və problemli borclar üzrə ixtisaslaşmış investorlar tərəfindən müşahidə olunur.
Bununla belə, strateqlər xəbərdarlıq edirlər ki, Venesuela fond birjası kiçikdir, likvidliyi zəifdir və qlobal investorlar üçün o qədər də əlçatan deyil. Məsələn, CNBC-nin məlumatına görə, 2025-ci ildə IBC 1644% yüksəlib. Alice Blue brokeri qeyd edir ki, Venesuela bazarlarında aktivlik aşağı olduğundan, gözləntilərdəki cüzi dəyişikliklər belə qiymətlərin kəskin dalğalanmasına səbəb ola bilər. Şirkətin əlavə etdiyinə görə, hazırkı artım “təsdiqlənmiş nəticələrdən daha çox ümid və spekulyasiyaları” əks etdirir.
Bundan başqa, Maduronun ələ keçirilməsindən sonra investorlar Venesuelanın suveren istiqrazlarını və dövlət neft şirkətinin bondlarını fəal şəkildə almağa başlayıblar. “Aegon Asset Management” şirkətində inkişaf etməkdə olan bazarların borc alətləri üzrə bölmənin rəhbəri Ceff Qrills bunu borcun restrukturizasiyası ilə bağlı ümidlərlə əlaqələndirib. İnvestorlar bunu 2017-ci il defoltundan sonra dondurulmuş istiqrazların nominal dəyərinin açılması yolu kimi qiymətləndirirlər.
“VanEck” şirkətinin portfel meneceri Erik Fayn qeyd edir ki, Venesuela iqtisadiyyatının bərpası perspektivlərini ölkənin xarici öhdəliklərinin həcmi, o cümlədən arbitraj riskləri və ikitərəfli borc öhdəlikləri çətinləşdirir. “Reuters” bu öhdəliklərin həcmini 150–170 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirir.
Maduronun və onun həyat yoldaşının ələ keçirildiyini ABŞ prezidenti Donald Tramp yanvarın 3-də ABŞ-nin Venesuelaya endirdiyi genişmiqyaslı zərbədən sonra elan edib. Vaşinqton Maduronu noyabr ayında ABŞ hakimiyyətinin terror təşkilatı kimi tanıdığı və narkotiklərin daşınması ilə əlaqələndirdiyi “Günəşlər karteli”nə rəhbərlik etməkdə ittiham edir. Venesuela Xarici İşlər Nazirliyi isə terror təşkilatı elan edilən narkokartelin “mövcud olmadığını” bildirib.
Tramp həmçinin açıq şəkildə bəyan edib ki, ABŞ-yə Venesuela nefti lazımdır. O deyib ki, Birləşmiş Ştatlar “keçid dövründə” Venesuelanın idarə olunmasını öz üzərinə götürəcək və ölkənin neft sənayesində iştirak edəcək. Tramp, həmçinin, Venesueladan 30–50 milyon barel neftin ixracı barədə razılığa gəldiyini, bu neftin bazar qiymətləri ilə satılacağını və əldə edilən gəlirin Venesuelanın və ABŞ-nin rifahına yönəldiləcəyinə nəzarət edəcəyini vəd edib.
