Avropa Mərkəz Bankının (AMB) prezidenti Kristin Laqard cümə axşamı qlobal iqtisadiyyatın risk mərhələsindən yeni qeyri-müəyyənlik dövrünə keçdiyini və ənənəvi proqnozlaşdırma modellərinin getdikcə qeyri-kafi olduğunu bildirib.
İtaliyada Con Hopkins Universiteti tərəfindən təşkil edilən Qlobal Risk Konfransında çıxış edən Laqard ABŞ və İsrailin İrana hücumlarından sonra Yaxın Şərqdə münaqişənin kəskinləşməsi fonunda AMB-nin pul siyasətində çevikliyi qoruyacağını deyib.
Laqard Avropa Mərkəz Bankının veb-saytında dərc olunan çıxışında faiz dərəcəsi qərarlarının daxil olan iqtisadi məlumatlara əsasən iclaslar üzrə qəbul ediləcəyini vurğulayıb. O, mövcud qlobal mühitin idarəolunan risklərin keçmiş dövrlərindən fərqləndiyini bildirib və iddia edib ki, əvvəlki onilliklərin nisbətən sabit şərtlərinə uyğunlaşdırılmış makroiqtisadi modellər artıq siyasət qərarlarına rəhbərlik etmək üçün kifayət deyil.
AMB rəhbəri əlavə edib ki, onun rəhbərlik etdiyi qurum yeni mənzərədə hərəkət etmək üçün ssenari təhlilinə və siyasət çevikliyinə güvənir. Tarixi müqayisə aparan Laqard xatırladıb ki, 1920-ci illərin daxiliyanma mühərriki və elektrik enerjisi kimi innovasiyaların yaratdığı texnoloji optimizm nəticədə Böyük Depressiyada kulminasiya nöqtəsinə çatan geosiyasi parçalanma ilə üst-üstə düşürdü.
“Bazarlar texnoloji qazancları sanki parçalanan dünyada davam etdirilə bilərmiş kimi qiymətləndirirdi. Siyasətçilər ticarət sisteminin parçalanmasına icazə verdilər, sanki bu, böyüməni məhdudlaşdırmayacaq”, – deyə o bildirib.
Laqard, həmçinin süni intellekt təchizat zəncirlərinin dərin qlobal təbiətini vurğulayaraq qeyd edib ki, AI çipinin istehsalı bir neçə bölgədən asılıdır: Çindən kritik minerallar, Niderlanddan litoqrafiya maşınları, ABŞ-dən çip dizaynı və Tayvandan qabaqcıl istehsal. O, özünü tam təmin edən regional yarımkeçirici təchizat zəncirinin qurulmasının 1 trilyon dollardan çox xərc tələb edə biləcəyini vurğulayıb.
AMB prezidentinin sözlərinə görə, qlobal mal ticarətində ötən ilki artımın təxminən 42%-i birbaşa süni intellekt investisiyaları ilə əlaqəli olub, yəni, geosiyasi parçalanma texnologiya üçün tələb olunan əsas girişləri poza bilər. O, əlavə edib ki, AMB COVID-19 pandemiyası dövründə ilk dəfə hazırladığı ssenari-təhlil çərçivəsini genişləndirib və Rusiyadan qaz təchizatının tamamilə dayandırılması və ya Yaxın Şərqdə münaqişənin kəskin şəkildə artması kimi ekstremal ssenariləri siyasət planlaşdırmasına daxil edib.
O, daha dərin geosiyasi parçalanmanın növbəti onillikdə qlobal iqtisadi məhsuldarlığı təxminən 7% azalda biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib ki, bu da Almaniya və Yaponiyanın ümumi iqtisadiyyatlarına bərabərdir.
İqtisadi özünəinam instinkti başa düşüləndir, lakin Laqard xəbərdarlıq edib ki, daxilə yönəlmiş siyasət nəticədə iqtisadiyyatların ən çox ehtiyac duyduğu qazancları kəsə və hər kəs üçün vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
