Azərbaycan banklarının yaranma tarixi

Bəlkədə bir çoxlarının bankların tarixi haqqında geniş məlumatları yoxdu. Çünki, bu tarix daha çox uzun illər bundan əvvələ dayanıb. Belə ki, müasir bankların ilk sələfləri 1587 ci ildə Florensiya və Venesiyada yaradılmışdır.

Əslində bank sözü tərcümədə stol demədir. İtalyan dilindən tərcümədə banco- stol və ya dükan deməkdir. Bir zamanlar tacirlər və pul sərrafları dəyişdikləri pulları, metal sikkələri məhz dükanda stolun üzərinə yığırdılar.

Hazırda Respublikada inkişaf etmiş, bazar prinsiplərinə əsaslanan iki pilləli bank sistemi birinci pillədə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı, ikinci pillədə kommersiya bankları və bank olmayan kredit təşkilatları fəaliyyət göstərir.

Ümumiyyətlə Bank sistemi – Azərbaycan maliyyə sisteminin mühüm elementi sayılır. Bu gün banklar aktivlərinin və kapitalının həcminə, regional əhatəsinə görə digər maliyyə vasitəçilərini dəfələrlə üstələyir.

Ölkəmizdə fəaliyyət göstərən 42 özəl bankların isə ayrıca tarixləri mövcüddür. Bu bankların bəziləri öncələr digər ad ilə fəaliyyət göstərən, bəziləri isə bir neçə bankın birləşməsində yaranan banklardır.

Fəaliyyətinə başqa ad ilə başlayan banklar: Bank Standard – Most Bankın törəməsi, DəmirBank – Azərdəmiryolbank, AG Bank –Azəriqaz Bank, NBC Bank – Ruzu Bank,Unibank – MBANK, Bank of Baku – Tuqay, Bank Technique -Rəşadbank -Texnika Bank, Kredo Bank- Anar Bank, ASB Bank – Capital Investment Bank, Access Bank-Azərbaycan Mikromaliyyələşdirmə Bankı (AMMB).

Bəzi banklar isə törəmə banklar hesab olunur. Yəni digər ölkələrdə fəaliyyət göstərən bankların ölkəmizdə olan filialları hesab olunur.

Törəmə banklara daxildir: Bank VTB, Nikoil Bank, YapıKredi Bank, İran Melli.

Bankların yaranma tarixləri ilə isə aşağıdakı cədvəldə daha ətraflı tanış ola bilərsiniz.

N

Bankın adı

Yaranma tarixi

Bankın səhmdarları

1

Kapital Bank

1874

 Paşa Holdinq –  99.76%

2

      Expressbank

1989

Bankın səhmdarları yerli hüquqi şəxslərdir.

3

Deka Bank

1989

Fiziki şəxslər – 100%

4

DəmirBank

1989

Avropa Yenidənqurma vəİnkişaf Bankı(AYİB) –  25.00%, Rəhman Hacıyev  –  19.61%
Hollandiya İnkişaf MaliyyəŞirkəti (FMO) –  10.00 %, Əsabəli Hacıyev  – 9.65 %
Roman Əmircanov –   5.45%, Səkinə Hacıyeva –  5.30%, Könül Hacıyeva – 5.30%
Digər fiziki şəxslər(854) –  19.44%, Digər hüquqi şəxslər  – 0.25%

5

Para Bank

1991

Quliyev  17,39%, Hacıyeva T.F. 17,30% ,Quliyeva A.V. 17,39%,
Quliyev V.E. 15,40%, Quliyev E.E. 13,01%

6

AG Bank

1992

Bankın səhmdarları sırasında iki böyük təşkilat mövcuddur: Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası və “Kazimir  İnvestment LTD” Amerika Sərmayə Fondu

7

Atra- Bank

1992

Nəbiyeva Xuraman Qurban qızı – 49.6%, Nəbiyev Elmixan Nəbi oğlu – 19,7%;
Nəbiyev Pərvin Elmixan oğlu – 19,9%.Bankın minoritar səhmdarların sayı 22 nəfər təşkil edir. Onların bankın kapitalında ümumi payı 10.9%-dir.

8

Beynəlxalq Bank

1992

Dövlətin iştirak payı 50,2% təşkil edir,  özəl fiziki və hüquqi şəxslər-  49,8%

9

Bank Respublika

1992

DEG  – 16.67%, Quliyev Natiq Saday oğlu – 16.66%,Quliyev Elçin Saday oğlu – 15.18 %,
Quliyeva Sevda Saday qızı – 14.53%, Quliyev Saday  Əsəd oğlu  –  14.36%,
Quliyeva Mariya Heydər qızı  – 14.07%, SIDT – 8.33%, Digərləri – 0.20%

10

Günay Bank

1992

11

Muğan Bank

1992

Elmir mehdiyev 63,5% , Maqbet Mehdiyev 13,10%, Vəfa Vəliyeva 12,05%, Fəridə Mehdiyeva, 11,35%

12

NBC Bank

1992

“Nurgün Qrup” MMM

13

Turan Bank

1992

fiziki şəxslər – 22, hüquqi şəxslər-  5 nəfər

14

Unibank

1992

Qəribov Eldar Mahmud oğlu – 50.8083%, Yakovenko İqor İvanoviç – 17.5301%
Cəfərova Zemfira Mirzə qızı – 5.5000%, Minoritar səhmdarlar – 2.6767%

15

Zamin Bank

1992

 İsmayılov Nadir Əmir oğu,  İsmayılov Mahir Əmir oğlu
Mileşkina Yelizaveta Viktorovna

16

Amrahbank

1993

İldırımzadə Yunis Əli oğlu –  50.01%,IIB Kaspian İnvestment Kompani – 49.00%
Xanım İldırımzadə Elza Abbas qızı –  0.33%,Cənab İldırımzadə Əmrah Yunisoğlu – 0.33%
Cənab İldırımzadəXalid Yunisoğlu –  0.33 %

17

Ata Bank

1993

“AtaHolding” ASC -76%, Fiziki şəxslər – 24%

18

Bank of Azerbaijan

1993

Məmmədov Kənan Hafiz oğlu -43.63%,Məmmədov Sənan Hafiz oğlu – 43.63%
Məmmədov Mübariz Məcid oğlu-12.07% ,NEM Holdinq -0.67%

19

Rabitəbank

1993

Zakir Nuriyev – 37.21%, Dilarə Nuriyeva- 23.90%, Aslan Qasıyev- 21.32%,
Seyran Nuriyev- 15.81%, Kamal Mədətov – 0.02%

20

Bank of Baku

1994

NAB Holding- 40,00%,Azpetrol Neft Şirkəti LLC- 28,89%
R. Əliyev- 11,22%,E. İsayev – 10,00%, Azinvest LLC – 9,89%

21

Bank Technique

1994

“World Wines” şirkəti – 75%
Fiziki şəxslər – 15%
“Kazimir Caspian Fund Limited” şirkəti – 10%

22

Gəncə Bank

1994

Fiziki şəxslər – 100%

23

Kredo Bank

1994

Hüquqi şəxslər- 7 , fiziki şəxslər- 7

24

Bank Silk Way

1994

25

Nikoil Bank

1994

MMC “Topaz İnvestments” – 56,3834 %,QSC “NİKOIL” – 28,7449%,
MMC “Uralsib-İnvest” – 13,8717%,MMC  “ISR Holding” – 1.00 %

26

Azər-Türk Bank

1995

AR Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi (50%), Türkiyə Respublikası Ziraat Bank (46,00 %) və Ziraat Bank Beynəlxalq Almaniya (4.00%)

27

Bank Standard

1995

“AB Standard” QSC

28

ASB Bank

1996

“Anadolu İnvestment Kompani” MMC – 90%,“Azərbaycan Sənaye Sığorta” ASC – 9%
“Azərbaycan Sənaye Lizinq” MMC – 1%

29

United Credit Bank

1996

Marayev A.A- 8.24%, Hüseynov A.F- 2.97%,Yunayted Biznes Co” MMC -88.79%

30

Access Bank

2002

Qara Dəniz Ticarət Bankı -20%, Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı -20%
Beynəlxalq Maliyyə Korporasiyası -20%, KfW -20%, Azərbaycan Mikromaliyyələşdirmə Bankı -16.53%,
LFS Financial Systems GmbH – 3.47%

31

Xalq Bank

2004

“EuroStandard” MMC- 33,85 %, “İdeal Business Ko”MMC – 50,00 %,
“Avanqard-1” MMC- 16,15 %

32

Azərbaycan Kredit Bankı

2005

Abbasov Ş.M.-36,64%, Abbasov N.H. – 35,56% , Abbasova C.H.- 27,80%

33

Bank Avrasiya

2007

“Evro Standad” MMC 37,5%. Tayning Global İnk 37,5%, “Azbiznescom” MMC 25%

34

Paşa Bank

2007

Bankın səhmdarları iki hüquqi şəxs: PASHA Holding Ltd. (60%), Ador Ltd. (30%)
bir fiziki şəxs: Arif Pashayevdir (10%).

35

AFB Bank

2008

Gilan MMC –   99.4762%,Muradov Cəmil Tahir oğlu –  0.2619%
Abdullayev Əkbər Həsən oğlu – 0.2619%

36

NaxçıvanBank

2008

Bankın Səhmdarları 3 nəfər fiziki şəxsdir.

37

Bank BTB

2010

Bank “BTB” ASC-nin əvvəlki emissiya prospektində qeyd olunub ki, onun səhmləri Mehdiyeva Nigar İsmayıl  qızı (75%), Əliyev Elməddin Nurəddin oğlu (15%) və Əliyev Cəfər Tofiq oğluna (10%) məxsusdur.