Zaman sürətlə keçir. İki il əvvəl Harvardda çıxışı zamanı OpenAI-nin baş direktoru Sem Altman etiraf etmişdi ki, ChatGPT daxilində reklam göstərmək fikri ona xoş deyil. “Reklamı biznes modelimiz üçün daha çox son çarə kimi görürəm”, — deyə o bildirmişdi. Altman narahat idi ki, əgər ChatGPT sorğulara pullu elanlarla cavab verməyə başlasa, istifadəçilər şirkətin əsas məhsuluna olan etimadını itirə bilər.
Lakin bu həftə OpenAI həqiqətən də ChatGPT daxilində reklamı işə saldı. Şirkət ChatGPT kimi süni intellekt texnologiyalarının hazırlanması və tətbiqi üçün zəruri olan hesablama güclərinə on milyardlarla dollar xərcləyir. Startap bu texnologiyaları monetizasiya etmək üçün intensiv şəkildə yeni yollar axtarır. Çat-botda reklam yerləşdirilməsi gəlirləri artırmaq məqsədilə atılan çoxsaylı ambisiyalı addımlardan yalnız biridir və onların hər biri ciddi maneələrlə üzləşir.
Maliyyə təzyiqi artıq hiss olunur. Məlumatlı mənbənin bildirdiyinə görə, ötən il OpenAI-nin gəlirləri təxminən 13 milyard dollar olub. Lakin növbəti dörd il ərzində şirkət daha 100 milyard dollara yaxın vəsait xərcləməyi planlaşdırır. Altman və komandası son illərdə uğurla investisiya cəlb edə bilib. Ancaq hesablama güclərinə milyardlarla dollar yatırmağa hazır olan şirkətlərin sayı hazırda məhduddur.
Variantlardan biri fond bazarına — Uoll-stritə çıxışdır. Lakin OpenAI rəhbərliyi qapalı müzakirələrdə etiraf edir ki, əvvəlcə zərərləri azaltmaq lazımdır. Bu il gəlirləri üç dəfə artırmağı hədəfləyən şirkət təcrübəsinin az olduğu sahələrə daxil olmağa məcburdur. OpenAI əvvəllər heç vaxt reklam biznesi ilə məşğul olmayıb və indi bu istiqamətdə addım atmaqla ya çat-botun dəyərini zəiflətmək, ya da istifadəçiləri itirmək riski ilə üz-üzədir.
Paralel olaraq şirkət texnologiyalarını biznes sektoruna satmaqla gəlir əldə etməyi planlaşdırır. Lakin həmin seqmentdə rəqabət son dərəcə sərtdir. Google və Microsoft onilliklərdir korporativ müştərilərə həllər təqdim edir. Rəqib startap Anthropic isə süni intellekt əsaslı proqramlaşdırma sahəsində uğur qazanır — bu isə yeni formalaşan bazarın ən perspektivli istiqamətlərindən biri hesab olunur.
Bundan əlavə, OpenAI-nin bəzi yeni biznes modelləri potensial müştəriləri narahat edə bilər. Şirkət yaxın vaxtlarda bəyan edib ki, onun süni intellekt alətləri vasitəsilə edilən elmi kəşflərdən pay almaq niyyətindədir. Sonradan dəqiqləşdirilib ki, bu yanaşma yalnız iri əczaçılıq şirkətlərinə şamil olunacaq. Buna baxmayaraq, ideya OpenAI texnologiyalarından istifadə edən bir çox müstəqil alimi narahat edib.
Scope3 şirkətinin baş direktoru və həmtəsisçisi, uzun illər internet reklamı sahəsində çalışmış Brayan O’Kelli qeyd edir: “OpenAI həm istehlakçıları cəlb etməyə, həm Anthropic-in kodlaşdırma alətlərindən geri qalmamağa, həm məlumat mərkəzləri qurmağa, həm də yeni investisiyalar cəlb etməyə çalışır. Eyni anda həddindən artıq çox istiqamətə fokuslanır. O, həqiqətən reklamda uğur qazana bilərmi? Eyni zamanda hər sahədə yüksək nəticə göstərə bilərmi?”
Keçən həftə bəzi OpenAI rəhbərləri The Wall Street Journal-da dərc olunan xəbəri oxuyaraq təəccüblənmişdilər. Nəşrdə şirkətin artıq dekabr ayında birjaya çıxmağı planlaşdırdığı qeyd olunurdu. Şirkət daxilindəki müzakirələrdən xəbərdar olan iki mənbənin sözlərinə görə, rəhbərliyin əsas narahatlığı OpenAI-nin hələ bu addıma tam hazır olmamasıdır.
Ötən ilin nəticələrinə görə, OpenAI gəlirlərinin təxminən 60 faizi istehlakçı məhsullarından, 40 faizi isə korporativ texnologiyalardan əldə olunub. İstehlakçı seqmentində əsas gəlir mənbəyi abunəliklərdir. ChatGPT-nin 800 milyon istifadəçisindən təxminən 6 faizi genişləndirilmiş versiyalar üçün ayda azı 20 dollar ödəyir. Reklamın tətbiqi isə pulsuz versiyadan əlavə gəlir əldə etməyə hesablanıb.
Onlayn reklam tərəfdarları hesab edirlər ki, süni intellekt əsaslı çat-botlar gələcəkdə reklamdan ildə milyardlarla dollar qazanc gətirə bilər. Lakin bunun üçün illərlə eksperiment və sınaq tələb oluna bilər. Üstəlik, OpenAI bu sahəyə daxil olduqca Google və digər təcrübəli reklam oyunçuları ilə rəqabət aparmalı olacaq.
Şirkət artıq reklam satışları üzrə komanda formalaşdırmağa başlayıb, lakin proses ilkin mərhələdədir. DoubleVerify şirkətinin baş direktoru Mark Zaqorski bildirir: “OpenAI-nin faktiki olaraq satış komandası yoxdur. Onlar reklam biznesini aparmaq üçün həm texnoloji baza, həm də satış infrastrukturu qurmalıdırlar.”
May ayında Altman Facebook-un keçmiş əməkdaşı Fici Simo-nu OpenAI-də tətbiqlər üzrə rəhbər vəzifəsinə təyin edib. Bu yeni rol şirkətin bütün məhsullarına nəzarəti nəzərdə tutur. Simo daha əvvəl Instacart-a rəhbərlik edib və reklam əsaslı biznes modelini inkişaf etdirib. Sonrakı aylarda OpenAI X və Meta şirkətlərindən yüzlərlə əməkdaş cəlb edib, onların bir çoxu reklam məhsulları üzərində çalışıb.
Zaqorski OpenAI-ni Netflix-lə müqayisə edir. Netflix reklam biznesini qurmaq üçün iki il vaxt sərf edib və bu prosesdə işlərin əhəmiyyətli hissəsini daha təcrübəli şirkətlərə həvalə edib.
Reklam sahəsinə daxil olmasına baxmayaraq, OpenAI ilin sonuna qədər korporativ məhsullardan əldə olunan gəlirin payını 50 faizə çatdırmağı planlaşdırır. UBS investisiya bankının analitiki Karl Keyrsted qeyd edir: “Bu, texnoloji investorları ən çox düşündürən məsələdir. OpenAI-nin korporativ proqram təminatı sahəsində daha fəal hərəkət etməkdən başqa yolu yoxdur.”
Hazırda şirkətlər OpenAI-yə Codex aləti və ChatGPT Enterprise kimi həllər üçün ödəniş edir. Bu məhsullar Silikon Vadisində geniş yayılıb və bəzi istifadəçilər ayda 200 dollara qədər ödəyirlər. Lakin analitiklərin fikrincə, orta statistik şirkət ofis proqramı üçün bu qədər yüksək məbləğ ödəməyə hazır deyil. Bundan başqa, korporativ bazarda rəqabət artır — xüsusilə Anthropic-in Claude Code aləti ilə.
OpenAI həm istehlakçı, həm də korporativ seqmentdə gəlirləri sürətlə artırmağa çalışdığı halda, Anthropic əsas diqqəti biznes alətlərinə yönəldib. Bu yaxınlarda Anthropic Super Bowl üçün reklam çarxı təqdim edib və OpenAI-nin ChatGPT-də reklam tətbiq etmək cəhdlərinə istehzalı şəkildə belə mesaj verib: “Reklam süni intellektə gəlir. Amma Claude-a yox.”
Altman X platformasında cavab verib: “Anthropic varlı insanlar üçün bahalı məhsul təklif edir. Biz buna hörmət edirik və biz də bunu edirik. Amma eyni zamanda inanırıq ki, süni intellekt abunə haqqı ödəyə bilməyən milyardlarla insan üçün də əlçatan olmalıdır.”
2023-cü ildə The New York Times OpenAI və Microsoft-u süni intellekt sistemləri ilə bağlı müəllif hüquqlarının pozulmasında ittiham edərək məhkəməyə verib. Hər iki şirkət ittihamları rədd edib.
Ötən ay Davosda keçirilən Dünya İqtisadi Forumunda OpenAI-nin maliyyə direktoru Sara Frayar əlavə gəlir modelindən danışıb. O, bunu “dəyərin bölüşdürülməsi” adlandırıb. Məsələn, əgər şirkətin texnologiyası yeni dərmanın kəşfinə kömək edərsə, OpenAI həmin gəlirdən pay ala bilər.
Bir neçə gün sonra şirkət alimlər üçün xüsusi hazırlanmış Prism məhsulunu təqdim edib. Bəzi tədqiqatçılar OpenAI-nin onların elmi kəşflərindən pay tələb edə biləcəyindən narahat olublar. Müştəriləri itirməmək üçün OpenAI rəhbərliyi sosial şəbəkələrdə əks-təbliğat kampaniyasına başlayıb.
Yeni təyin olunmuş elmi istiqamət rəhbəri Kevin Veyl bildirib ki, Prism-dən istifadə edən fərdi alimlərin kəşflərindən şirkət pay tələb etməyəcək. Digər top-menecerlər də bu mövqeni X platformasında dəstəkləyiblər. Bununla yanaşı, Veyl iri əczaçılıq şirkətləri ilə tərəfdaşlıq imkanlarını açıq saxlayıb — belə hallarda OpenAI gəlirdən pay ala bilər.
Bu həftə Silikon Vadisində çıxışı zamanı Altman da eyni mövqeni ifadə edib: “Biz xərcləri öz üzərimizə götürdüyümüz və gəliri bölüşdüyümüz tərəfdaşlıqları nəzərdən keçirə bilərik.”
