Neft qiymətləri çərşənbə axşamı axşam kəskin ucuzlaşıb. Buna səbəb Prezident Donald Trampın Tehran tərəfindən Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidə icazə verilməsi müqabilində İrana hücumların iki həftəlik dayandırılmasına razılaşması olub.
Banker.az xəbər verir ki, Brent markalı neftin iyun ayı üzrə fyuçersləri isə 15%-dən çox azalaraq 92.21 dollar səviyyəsinə enib. May ayı üzrə çatdırılma üçün WTI markalı neftin fyuçersləri 16%-dən çox ucuzlaşaraq bir barel üçün 94.47 dollar təşkil edib.
Tramp bildirib ki, iki həftəlik atəşkəs İranın Hörmüz boğazını tam, dərhal və təhlükəsiz şəkildə açmasına razılıq verməsi şərti ilə qüvvədə olacaq. Onun sözlərinə görə, ABŞ İran tərəfindən təqdim olunan 10 bəndlik təklif alıb və bu sənəd danışıqlar üçün işlək əsas hesab olunur.
“Keçmişdə mübahisə mövzusu olan demək olar ki, bütün əsas məsələlər ABŞ və İran arasında razılaşdırılıb, lakin iki həftəlik müddət sazişin yekunlaşdırılması üçün imkan verəcək”, – Tramp sosial şəbəkədə paylaşımında bildirib.
İranın xarici işlər naziri Seyid Abbas Araqçi qeyd edib ki, Tehran atəşkəs dövründə Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidə “İran Silahlı Qüvvələri ilə koordinasiya və texniki məhdudiyyətlər nəzərə alınmaqla” icazə verəcək.
“Əgər İrana qarşı hücumlar dayandırılarsa, güclü Silahlı Qüvvələrimiz müdafiə əməliyyatlarını dayandıracaq”, – Araqçi sosial şəbəkədə bildirib.
Ehtimal olunan atəşkəs Trampın İranın boğazı açması üçün qoyduğu son tarixindən iki saatdan az əvvəl razılaşdırılıb. Prezident İran rəhbərliyi bu tələbi yerinə yetirməsə, ölkədəki bütün körpüləri və elektrik stansiyalarını bombalayacağı ilə hədələmişdi.
Trampın ritorikası çərşənbə axşamı səhər daha da sərtləşmişdi və o, İranın “bütün sivilizasiyasını məhv edəcəyi” ilə hədələmişdi.
“Bütün bir sivilizasiya bu gecə məhv olacaq və bir daha geri qayıtmayacaq. Mən bunun baş verməsini istəmirəm, lakin yəqin ki, belə olacaq”, – Tramp daha əvvəl sosial şəbəkədə yazmışdı.
Prezident bildirib ki, o, Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şəriflə müzakirələrdən sonra atəşkəsə razılaşıb. Baş nazir danışıqların davam etməsi üçün son tarixin təxirə salınmasını xahiş edib. Şərif həmçinin xoş niyyət jesti kimi İranı bu müddətdə boğazı açmağa çağırıb.
İranın kommersiya gəmilərinə hücumları səbəbindən boğaz vasitəsilə neft ixracı kəskin azalıb və bu, tarixdə xam neft tədarükünün ən böyük pozuntusuna səbəb olub.
ABŞ və İsrailin 28 fevral tarixində İrana hücumundan əvvəl qlobal neft tədarükünün təxminən 20%-i Hörmüz boğazından keçirdi. Bu dar dəniz marşrutu Fars körfəzi regionundakı istehsalçıları qlobal bazarlarla birləşdirir. Müharibə dövründə xam neft, aviasiya yanacağı, dizel və benzin qiymətləri kəskin artıb. Neft şirkətlərinin rəhbərləri və analitiklər xəbərdarlıq ediblər ki, boğaz tam açılmasa, yanacaq qıtlığı bütün dünyaya təsir göstərə bilər.
