İranla münaqişənin beş həftəsi artıq qlobal bazarlara trilyonlarla dollar kapitalizasiya itkisinə başa gəlib, neft qiymətlərini $100-dən yuxarı qaldırıb və inflyasiya ilə faiz dərəcələri üzrə gözləntilərin yenidən qiymətləndirilməsinə səbəb olub. Eyni zamanda münaqişənin nə vaxt və necə başa çatacağı ilə bağlı aydınlıq yoxdur: bazar Donald Trampın çıxışlarından tutmuş Hörmüz boğazında gəmiçiliyə nəzarət mexanizmləri ilə bağlı xəbərlərə qədər hər siqnala kəskin reaksiya verməyə davam edir.
Volatillik yüksək olaraq qalır: S&P 500 indeksi bir həftə ərzində 3%-dən çox artaraq noyabrdan bəri ən yaxşı nəticəni göstərib. Lakin Bloomberg-in qeyd etdiyi kimi, bu hərəkət hazırda fundamental göstəricilərdən deyil, bazar əhval-ruhiyyəsinin dəyişməsindən qaynaqlanır. Son həftələrdə bazarlar üçün xarakterik dinamika belədir: əvvəl rahatlama, sonra məyusluq, ardınca panika və yenidən yüksəliş.
BCA analitiki Feliks-Antuan Vezina-Puariye qeyd edir: “Adətən Tramp danışıqlara maksimal tələblərlə başlayır, sonra mövqeyini yumşaldaraq əsas məqsədlərə fokuslanır və nəticəni qələbə kimi təqdim edir.”
Bununla yanaşı, investorlar daha sərt ssenarini qiymətləndirməyə başlayır. Əgər enerji qiymətləri $100–120 diapazonunda qalarsa, hətta davamlı iqtisadi artım belə istehlaka və inflyasiyaya təzyiq səbəbindən zəifləyə bilər. Bu halda geosiyasi şok makroiqtisadi şoka çevrilə bilər, mövcud volatillik isə aktivlərin daha uzunmüddətli yenidən qiymətləndirilməsi dövrünə keçə bilər.
Wells Fargo Securities artıq S&P 500 üzrə ilin sonu üçün hədəf səviyyəni 7 800-dən 7 300-ə endirib. Bu isə 2026-cı ildə əvvəl gözlənilən ikirəqəmli artım əvəzinə 7%-dən az yüksəliş deməkdir. ABŞ Enerji İnformasiya Administrasiyası (EIA) isə xəbərdarlıq edib ki, aprel ayında neft tədarükü ilə bağlı vəziyyət martla müqayisədə daha da pisləşə bilər.
Strategiyalar fərqlənir: investorların bir hissəsi riskləri azaltmağa çalışaraq müdafiə xarakterli aktivlərin payını artırır, digərləri isə ucuzlaşmış səhmlərdə alış imkanları axtarır və bazarın dönüş edəcəyini gözləyir.
212 milyard dollar aktivləri idarə edən Thrivent şirkətinin investisiya direktoru Devid Royal qeyd edir ki, bazar turbulensiyasının nə vaxt bitəcəyi ilə bağlı hələ də aydın ssenari yoxdur. Onun sözlərinə görə, şirkət kəskin addımlardan qaçaraq tədricən artım səhmlərindən daha stabil “value” səhmlərinə keçid edir. Eyni zamanda o, iri kapitallaşmaya malik şirkətlərin ucuzlaşmış səhmlərini izləyir və yaxın həftələrdə alış imkanları görür.
