Çərşənbə axşamı günü London Metal Birjasında (LME) üç aylıq mis fyuçersləri 3,1% bahalaşaraq tonuna görə rekord 13 387,50 dollar səviyyəsinə yüksəlib. Tramp administrasiyasının təmizlənmiş (rafinə olunmuş) metala rüsumlar tətbiq edə biləcəyi ilə bağlı gözləntilər ABŞ-yə böyük həcmdə mis axınına səbəb olub ki, bu da istehsalçıların hasilatı artırmaqda çətinlik çəkməsinə baxmayaraq, dünyanın digər bölgələrində çatışmazlıq yaradıb.
Son aylarda tələb zəifləyib, xüsusilə də ən böyük istehlakçı hesab olunan Çində. Mis ABŞ-yə axmağa davam etdikcə alıcılar tədarük uğrunda rəqabət aparmağa məcbur qalırlar. Bu həftə LME-də ticarətin dinamikası Çində yeni “buğa” əhval-ruhiyyəsinə işarə edir: Asiya ticarət sessiyası zamanı qiymətlər kəskin artıb.
Bloomberg: Mis qiymətlərinin dinamikası.
“Əvvəllər ehtiyatlar bufer rolunu oynayırdı, indi isə onlar ABŞ-də kilidlənib”, — deyə “Chaos Ternary Futures Co.”nun tədqiqat şöbəsinin rəhbəri Li Syueçji telefonla bildirib. — “Deməli, artıq bufer yoxdur və hamı metal uğrunda mübarizə aparır”.
2026-cı ilin əvvəlində əlvan metallar bazarı çox güclü start göstərib: mis də daxil olmaqla altı əsas metalı izləyən LMEX indeksi 2022-ci ilin martından bəri ən yüksək səviyyəyə qalxıb. Naqil və kabellərdə istifadə olunan “qırmızı metal” noyabrın sonundan bəri 20%-dən çox bahalaşıb, alüminium isə son üç ildən artıq müddətdə ən yüksək səviyyəyə çatıb.
Prezident Donald Tramp ötən ilin ilk yarısında ABŞ-yə mis tədarükü ilə bağlı ajiotaj yaradıb, daha sonra isə təmizlənmiş metalı rüsumlardan azad etmək qərarına gələrək bu prosesi müvəqqəti dayandırıb. Son aylarda isə rüsumların yenidən nəzərdən keçiriləcəyi planı fonunda ticarət bərpa olunub və daxili qiymətlər yenidən mükafatla (premiya) ticarət olunmağa başlayıb. ABŞ-yə mis idxalı dekabr ayında iyuldan bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib.
Yeni ilin əvvəlində fond bazarları da artım göstərib: investorlar Venesueladakı gərginliyi əsasən nəzərə almayaraq, texnologiya və süni intellektlə əlaqəli şirkətlərin səhmlərinə tələbatın dəstəklədiyi üçillik “buğa” rallisini davam etdiriblər. Dolların zəifləməsi də misə və dollarla qiymətləndirilən digər xammallara dəstək verib, çünki investorlar kütləvi şəkildə “dəyərsizləşməyə qarşı ticarət” adlandırılan strategiyaya yönəliblər.
ABŞ-yə idxal məhdudiyyətləri perspektivi, eləcə də misin bərpa olunan enerji, data mərkəzləri və elektrik şəbəkələri kimi sürətlə inkişaf edən sahələrdəki rolu nəzərə alaraq tələbə dair optimizm bir sıra müsbət proqnozlara yol açıb. Onların arasında “Mercuria Energy Group Ltd.”nin metallar üzrə tanınmış rəhbəri Kostas Bintas da var. O, noyabr müsahibəsində idxal ajiotajının dünyanın qalan hissəsini misdən məhrum edəcəyini xəbərdar edərək, bunun “buğalar” üçün “böyük oyun” olacağını bildirib.
Qərar vermək vaxtıdır
Tramp Ticarət Nazirliyinə iyunun sonuna qədər ABŞ-də mis bazarları ilə bağlı yenilənmiş məlumat təqdim etməyi tapşırıb və eyni vaxtda təmizlənmiş metala rüsumlarla bağlı qərarın verilməsi gözlənilir. Nazirlik daha əvvəl 2027-ci ildən etibarən 15%-lik rüsumun tətbiqini, 2028-ci ildə isə onun 30%-ə qaldırılmasını təklif etmişdi, lakin Ağ Ev bu tarixləri təsdiqləməyib.
Hazırda ABŞ-də saxlanılan misin həcmi kəskin artıb: “Comex” tərəfindən izlənilən anbarlarda ehtiyatlar ardıcıl 44 gün axından sonra yarım milyon tonu keçib. LME anbarlarındakı ehtiyatlar isə son bir ildə demək olar ki, iki dəfə azalıb, lakin hələ də iyun ayındakı son minimumdan yuxarıdır.
Ötən il ərzində mis, həmçinin dünyanın ən böyük mədənlərindən bəzilərində istehsalı dayandıran və ya artımı ləngidən bir sıra qəzalar səbəbindən də dəstək alıb. Eyni zamanda metallurgiya zavodları xammal çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün rekord dərəcədə aşağı emal haqları tələb edən istehsalçıların təzyiqi ilə üzləşiblər ki, bu da təklif üzərində əlavə gərginliyin göstəricisidir.
Metal qiymətlərinin artımı qismən dəyişən geosiyasi mənzərəni də əks etdirir; bu proses uzunmüddətli perspektivdə daha parçalanmış tədarük zəncirlərinə gətirib çıxara bilər. ABŞ-nin Venesuela lideri Nikolas Maduronun saxlanılması Trampın qlobal nizamı yenidən nəzərdən keçirdiyini nümayiş etdirib ki, bu da ABŞ-nin xammala çıxışı təmin etmək səylərini əhatə edir.
Bununla belə, “Concord Resources Ltd.”nin tədqiqat şöbəsinin rəhbəri Dankan Hobbs bildirib ki, misin rekord rallisi qlobal tələb və təklifin, eləcə də fiziki spot bazarların vəziyyəti ilə “uyğunsuz” görünür. “Burada söhbət kritik təklifdən və tədarük zəncirlərinin təhlükəsizliyindən gedir və Venesueladakı hadisələr yeni dünya nizamını kəskin şəkildə ön plana çıxarıb”.
“Goldman Sachs Group Inc.” qeyd edib ki, misə münasibətdə mövqeyi hələ də müsbətdir. Bank hesab edir ki, təklif artımının məhdud olması fonunda yüksək qiymətlər qorunub saxlanacaq. “Çin emal sektorlarından alınan son rəylər yüksək qiymətlərə baxmayaraq sifariş portfellərində nəzərəçarpacaq dağılma göstərməyib”, — deyə bankın qeydində bildirilir.
