Yaponiyada kömür energetikası son bir ilin ən sürətli artım tempini nümayiş etdirir. Apreldə Cənubi Koreyada kömür elektrik stansiyalarında enerji istehsalı 2019-cu ildən bəri ən kəskin artımı göstərib. İranla müharibənin başlanmasından sonra Asiyada LNG qiymətləri 62%, kömür qiymətləri isə 13% artıb. DBX-in məlumatına görə, may ayında Asiya ölkələrinin (Çin və Hindistan istisna olmaqla) kömür idxalı 9,4% artacaq.
Asiyanın ən böyük mayeləşdirilmiş təbii qaz istehlakçıları olan Yaponiya və Cənubi Koreya apreldə və mayın əvvəlində kömür elektrik stansiyalarında enerji istehsalını artırıb. Bazar məlumatları göstərir ki, buna səbəb İranla münaqişə fonunda LNG tədarükündə yaranan fasilələr və enerji qiymətlərinin artması olub.
Yaponiya Elektrik Enerjisi Bazarı Məlumat Mərkəzi və Koreya Enerji Birjasının (KPX) məlumatına görə, apreldə Yaponiyada qaz elektrik stansiyalarında enerji istehsalı son iki ilin minimumuna, Cənubi Koreyada isə son altı ayın minimumuna düşüb.
Bu dəyişikliklər geosiyasi münaqişələrin enerji infrastrukturuna necə təsir etdiyini və ölkələri alternativ enerji mənbələri axtarmağa məcbur etdiyini göstərir. İranın ABŞ və İsrailin zərbələrinə cavab tədbirləri nəticəsində dünyada LNG üzrə ikinci ən böyük təchizatçı olan Qətərin ixrac güclərinin 17%-i fəaliyyətini dayandırıb.
S&P Global Energy analitiki Andre Lambin yaxınlarda keçirilən sənaye tədbirində bildirib: “Bu müharibə nə qədər uzun davam etsə, belə keçidlərin sayını bir o qədər çox görəcəyik”.
Yaponiya mərkəzinin məlumatına görə, apreldə ölkədə kömür elektrik stansiyalarında enerji istehsalı 11,1% artaraq son bir ilin ən sürətli yüksəlişini göstərib. Eyni zamanda qaz elektrik stansiyalarında istehsal 12,9% azalaraq 16 447 giqavat-saata düşüb.
Yaponiya və Cənubi Koreya adətən LNG-dən atom elektrik stansiyalarının texniki xidmət dövründə və yay mövsümündə tələbat artana qədər enerji sistemini dəstəkləmək üçün istifadə edir.
ICIS şirkətinin qaz üzrə baş analitiki Fei Xu bildirib ki, apreldə Yaponiyada kömür istehsalındakı artım təxminən dörd LNG partiyasını əvəz etməyə imkan verib. Bu isə hökumətin kömürdən istifadənin artırılması hesabına azaltmağı planlaşdırdığı illik LNG idxalının təxminən yarısına bərabərdir. Nəticədə LNG ehtiyatlarını son beş ilin orta səviyyəsinə yaxın saxlamaq mümkün olub.
KPX məlumatına görə, apreldə Cənubi Koreyada kömür elektrik stansiyalarında enerji istehsalı illik müqayisədə 39,7% artaraq 10 733 giqavat-saat təşkil edib ki, bu da 2019-cu ilin avqustundan bəri ən böyük artımdır. Bu zaman qaz elektrik stansiyalarında istehsal 6,4% azalıb.
Sabit enerji təchizatı üçün kömür idxalı artır
Məlumatlara görə, apreldə Yaponiyada nüvə enerjisi istehsalı illik müqayisədə 2,7%, Cənubi Koreyada isə 14,6% azalıb. Azalma mayın ilk on günündə də davam edib.
Bu itkilər kömür elektrik stansiyalarında enerji istehsalının artması ilə kompensasiya olunub: Yaponiyada 18,3%, Cənubi Koreyada isə 14,7%. Eyni zamanda qaz elektrik stansiyalarında istehsal Yaponiyada 23,4%, Cənubi Koreyada isə 12,2% azalıb.
Andre Lambin bildirib ki, Cənubi Koreya kömürdən istifadəni daha da artıra bilər, çünki ölkənin kömür elektrik stansiyaları tam yüklənməyib. Fei Xu isə vurğulayıb ki, Yaponiyanın qazdan kömürə daha sürətli və genişmiqyaslı keçid etmək potensialı var.
Cənub-Şərqi Asiyada isti hava Vyetnamda kömür elektrik stansiyalarında rekord enerji istehsalına səbəb olub — apreldə göstərici 12,3% artaraq 17 864 giqavat-saata çatıb. Hökumət məlumatlarına görə, nəticədə kömürün ölkənin enerji balansındakı payı 2024-cü ilin martından bəri maksimum səviyyəyə yüksəlib.
LNG təchizatındakı böhran və isti hava may ayında Asiyada energetik kömür idxalının da kəskin artmasına səbəb olub. Dünyanın ən böyük kömür istehlakçıları olan Çin və Hindistan xaricində Asiya ölkələrinin kömür idxalının ötən illə müqayisədə 9,4% artaraq 31 milyon metrik tona çatacağı proqnozlaşdırılır. Bu proqnozu Londonda yerləşən DBX Commodities şirkəti açıqlayıb.
Kpler şirkətinin məlumatına görə, apreldə Vyetnamın enerji istehsalı üçün kömür idxalı rekord həddə — 5,4 milyon tona çatıb.
May ayı üzrə proqnozlar göstərir ki, kömür idxalı Cənubi Koreyada ötən illə müqayisədə 50%-dən, Yaponiyada isə 20%-dən çox artacaq.
Münaqişənin başlanmasından bəri Asiyada spot LNG qiymətləri 62% artıb ki, bu da Nyukasl etalon kömür qiymətindəki 13%-lik artımı xeyli üstələyir. Bununla yanaşı, Asiya bazarlarına kömür tədarükü zənciri sabit olaraq qalır.
