Bloomberg Economics-in məlumatına görə, bu həftə ABŞ-nin 30 illik xəzinədarlıq istiqrazlarına investisiya üçün tələb olunan mükafat qısamüddətli dövlət borcu ilə müqayisədə 1,56 faiz bəndinə yüksəlib. Bu, 2013-cü ildən bəri ən yüksək göstəricidir. Qlobal dövlət istiqrazları və valyuta bazarlarında çalışan investorlar yenidən ötən il populyarlaşan “Sell America”, yəni “Amerikanı sat” strategiyasına qayıtmağın vaxtının çatıb-çatmadığını müzakirə edirlər.
Buna Vaşinqtondan gələn bir sıra siqnallar səbəb olub. Xüsusilə Kevin Uorşın rəhbərlik etdiyi FED bazarla əvvəlki qədər açıq kommunikasiya aparmır və bu, mərkəzi bankın inflyasiya ilə mübarizə öhdəliyinə dair şübhələr yaradıb. Digər amil ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin yenin möhkəmləndirilməsi üçün valyuta müdaxiləsini dəstəkləməsi olub ki, bu da dollar üzərində əlavə təzyiq yaradıb. Bütün bunlar ticarət müharibəsi və Yaxın Şərqdə davam edən münaqişə fonunda baş verir.
ABŞ-nin 30 illik xəzinədarlıq istiqrazlarının gəlirliliyi 5%-dən yuxarı qalır. Bu, 2007-ci ildən bəri ən yüksək səviyyədir. Dollar isə son bir ayda “Böyük onluq” ölkələrinin valyutalarının demək olar hamısına qarşı zəifləyib. Adətən ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin artması dolları dəstəkləyir, çünki bu, dollarla ifadə olunan aktivləri investorlar üçün daha cəlbedici edir.
Problem nədədir?
Ziddiyyətlər getdikcə artır. FED inflyasiya ilə mübarizə üçün daha aydın strategiya ortaya qoymasa, borc bazarı üzərində nəzarəti itirmək riski ilə üzləşə bilər.
“Bessent və Uorş qlobal bazarlar üçün investorların gözardı edə bilməyəcəyi ikiqat zərbədir”, deyə Gama Asset Management-dən Raciv De Mello bildirib. O, Tramp administrasiyasının iqtisadi siyasətinə dair qeyri-müəyyənliyə görə ABŞ dövlət istiqrazlarını və dolları satır.
Standard Chartered-dən Stiv Brays gözləyir ki, növbəti 12 ay ərzində dollar inkişaf etmiş ölkələrin valyuta səbətinə qarşı təxminən 3–4% ucuzlaşacaq.
“İnvestorlar qeyri-müəyyənliyə nifrət edirlər”, deyə o qeyd edib. Braysın sözlərinə görə, hakimiyyətin addımları və digər amillər ABŞ bazarlarının qlobal kapital üçün əsas təhlükəsiz liman olması ilə bağlı etimadı tədricən zəiflədir.
Bundan sonra nə ola bilər?
“Sell America” yanaşması ötən ilin aprelində populyarlaşmışdı. Həmin vaxt Trampın tarifləri dolların, ABŞ səhmlərinin və ABŞ dövlət istiqrazlarının eyni vaxtda satılmasına səbəb olmuşdu. Sonradan bu proses tez zəiflədi, lakin həmin epizod ABŞ-nin artan büdcə kəsirini maliyyələşdirmək üçün dolların ehtiyat valyuta statusuna və kapital bazarının böyüklüyünə sonsuz dərəcədə arxalana biləcəyi barədə ənənəvi təsəvvürü şübhə altına aldı.
Hazırda dolların dünyanın əsas valyutası statusunu itirməsi ehtimalı azdır. Bloomberg yazır ki, dollar gündəlik təxminən 9,5 trilyon dollarlıq dövriyyəyə malik qlobal valyuta bazarında hələ də dominant mövqedədir.
ABŞ xəzinədarlıq istiqrazlarının dünya bazarları üçün əsas risksiz etalon kimi rolu da şübhə altına alınmır. Ümumilikdə Amerika aktivləri xarici investorlar üçün hələ də cəlbedici olaraq qalır. Pimco strateqi Lotfi Karui qeydində bildirib ki, bunu göstərən əlamətlərdən biri iri və sinxron satış dalğalarının olmamasıdır.
Allianz Global Investors-dan Ranciv Mannın sözlərinə görə, hazırda əsas risk ondan ibarətdir ki, inflyasiya yenidən sürətlənərsə, FED faiz dərəcəsini artırmaqda həddindən artıq gecikə bilər. Belə ssenaridə investorlar daha uzunmüddətli istiqrazlara görə daha yüksək müddət mükafatı tələb edəcəklər.
