TOKİO — Yaponiya Müdafiə Nazirliyi kəşfiyyat məlumatlarını birbaşa orbitdə təhlil edə bilən süni intellektlə təchiz olunmuş peyklərin hazırlanmasına başlayacaq. Nikkei-nin məlumatına görə, təşəbbüsün məqsədi qərarların qəbulunu sürətləndirməklə ölkənin uzaqmənzilli raket hücumlarını pozmaq imkanlarını artırmaqdır.
Nazirlik 2027–2029-cu maliyyə illəri ərzində Yaponiya şirkətləri ilə birlikdə sınaq peykləri hazırlamağı və onları Yer üzərində test etməyi planlaşdırır. Peyklərin orbitə buraxılması isə kosmos şəraitində sınaqlar aparmaq üçün 2030-cu maliyyə ilinə və ya daha sonrakı dövrə nəzərdə tutulur. Süni intellekt sisteminin Yaponiya mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanması planlaşdırılır.
Yeni peyklər öz kəşfiyyat avadanlığına malik olmayacaq. Onların əsas vəzifəsi yalnız məlumatların emalı olacaq. Peyklər digər kosmik aparatların topladığı məlumatları qəbul edəcək, süni intellekt vasitəsilə təhlil edəcək və rəqib qüvvələrin yerləşdiyi mövqeləri müəyyənləşdirəcək. Bundan əlavə, sistem hərəkətdə olan hədəflərin, məsələn, uzaq adalara yaxınlaşan gəmilərin bir neçə dəqiqə sonra harada olacağını proqnozlaşdıra biləcək.
Yerdə yerləşən komanda mərkəzləri uzaqmənzilli raketlərin buraxılması barədə qərar vermək üçün peyklər tərəfindən emal olunmuş məlumatlardan istifadə edəcək. Məlumatların emalı hələ kosmosda tamamlanacağı üçün onların Yerə ötürülməsinə sərf olunan vaxt azalacaq. Raket buraxıldıqdan sonra isə peyklər real vaxt rejimində ona məlumat ötürməyə davam edəcək, hədəfə yönləndirməni dəqiqləşdirəcək və zərbənin dəqiqliyini artıracaq.
Yaponiyanın Özünümüdafiə Qüvvələri rəqibin mövqelərindən təhlükəsiz məsafədən buraxılan uzaqmənzilli raketləri, yəni standoff-raketləri çəkindirmə sisteminin əsas elementlərindən biri hesab edir. Bu silahların hazırlanması və yerləşdirilməsi ölkənin qüvvədə olan müdafiə qabiliyyətinin inkişafı proqramı çərçivəsində həyata keçirilir.
Mart ayında Quru Özünümüdafiə Qüvvələri Yaponiyanın cənubundakı Kumamoto prefekturasında Type 25 idarəolunan gəmiəleyhinə raketlərin yerləşdirilməsinə başlayıb. Şizuoka prefekturasında isə uzaq adalara mümkün desant çıxarılmasının qarşısını almaq üçün Type 25 hipersəs sürüşən döyüş sursatı yerləşdirilib. Dəniz və Hava Özünümüdafiə Qüvvələrinin isə 2027-ci maliyyə ilinə qədər yerli istehsal olan uzaqmənzilli raketləri esmineslərdən və döyüş təyyarələrindən buraxmağa hazır olacağı gözlənilir.
Raket müdafiəsinin effektivliyi üçün dəqiqliyin artırılması kritik əhəmiyyət daşıyır. Bir neçə yüz kilometrdən min kilometrədək mənzilə malik raketlər rəqib mövqelərinin fasiləsiz izlənilməsini tələb edir. Dəqiq yönləndirmə olmadan Yaponiyanın cavab zərbəsi potensialının effektivliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalardı.
Hazırda Yaponiya kosmosdan kəşfiyyat məlumatları toplamaq üçün peyk qruplaşmalarından istifadə edir. Əldə olunan görüntülər və digər məlumatlar hədəflərin və raketin buraxılma vaxtının müəyyən edilməsi üçün Yer üzərində təhlil olunur. Mövcud sistemdə kəşfiyyat kosmosda aparılır, təhlil isə Yerdə həyata keçirilir və böyük həcmdə məlumatın ötürülməsi vaxt aparır.
Müdafiə Nazirliyi süni intellektlə təchiz olunmuş peyk prototipinin maliyyələşdirilməsini 2027-ci maliyyə ili üzrə büdcə müraciətinə daxil edib, lakin konkret məbləği açıqlamayıb.
Hakim Liberal Demokrat Partiyasının Yaponiyanın milli təhlükəsizliyə dair üç əsas sənədinin yenidən nəzərdən keçirilməsi ərəfəsində hökumətə təqdim etdiyi tövsiyələrdə qərarların qəbulunun sürətləndirilməsinin vacibliyi vurğulanır. Hesabatda “süni intellektdən istifadə etməklə kəşfiyyat məlumatlarının toplanması və təhlili imkanlarının gücləndirilməsi” təxirəsalınmaz prioritet kimi göstərilir.
Peyklərin göyərtəsində məlumatların təhlili texnologiyaları artıq bir sıra ABŞ şirkətləri tərəfindən hazırlanıb və onların bəziləri ABŞ Kosmik Qüvvələrinin sınaq proqramlarında iştirak edir. Çin də süni intellektlə təchiz olunmuş peyklərin hərbi tətbiqini inkişaf etdirir. Məlumatların kosmosda emalı üçün nəzərdə tutulan “Üç cisim hesablama bürcü” layihəsi çərçivəsində Çin artıq orbitə ən azı on peyk çıxarıb.
