Çərşənbə günü Avropa və Afrikada neftin faktiki qiymətləri yeni tarixi maksimumlara yüksəlib. Bu, ABŞ və İran arasında müvəqqəti atəşkəs elan edildikdən sonra neft fyuçerslərinin kəskin ucuzlaşmasına baxmayaraq baş verib. Səbəb isə neft tədarükündə uzunmüddətli fasilələrə dair narahatlıqlar olub.
Atəşkəs razılaşması nəticəsində əsas etalon markalar — Brent və WTI — müvafiq olaraq 13% və 16% ucuzlaşaraq bir barel üçün $100-dən aşağı düşüb. İnvestorlar Hörmüz boğazı üzərindən nəqliyyatın bərpasını və geosiyasi risklərin azalmasını gözləyirdilər ki, bu da qiymətlərin aşağı düşməsinə səbəb olmalı idi.
Lakin fiziki bazarda qiymətlər əksinə, artıb. Məsələn, Şimal dənizinin Forties markalı nefti LSEG məlumatına görə, bir barel üçün 146,43 dollar səviyyəsində tarixi maksimuma çatıb.
Qiymətlərdə xüsusilə böyük fərq Asiya və Avropadakı neft emalı zavodlarında müşahidə olunur. Yaxın Şərqdən kənar mənbələrdən gətirilən neft daha bahalaşıb. Bu, tədarükdə fasilələrin davam edəcəyi və alternativ mənbələrin bahalaşacağı gözləntiləri ilə bağlıdır.
Sparta Commodities analitiki Nil Krosbi qeyd edib ki, tədarük zəncirinin tam bərpası bir neçə ay çəkəcək və bu, fiziki və “kağız” bazarlar arasında böyük fərqin qorunmasına səbəb olacaq.
İranın Hörmüz boğazını bloklamaqda davam etməsi və regionun enerji infrastrukturuna hücumları xam neft partiyalarına tətbiq olunan qiymət əlavələrinin rekord həddə yüksəlməsinə gətirib çıxarıb.
Şimal dənizində Oseberg, Ekofisk və Troll kimi digər əsas neft markaları da rekord “premium”larla ticarət olunur. Avropaya tədarük edilən ABŞ mənşəli WTI Midland nefti isə Brent-ə nisbətən 20,70 dollar premiumla satılıb ki, bu da tarixi maksimumdur.
Energy Aspects şirkəti bildirib ki, müvəqqəti atəşkəs fiziki tədarük və ya istehsalın sürətlə bərpasına gətirib çıxarmayacaq, çünki operatorlar yeni fasilələr riski səbəbilə zavodları və yataqları tez bir zamanda yenidən işə salmağa tələsmir.
Qərbi Afrikada isə Anqolanın Cabinda markalı nefti Brent +10 dollar və ya daha yüksək qiymətlərlə satılıb ki, bu da həmin marka üçün rekord göstəricidir.
