Bu yaxınlarda Uorren Baffetin 1985-ci ilə aid müsahibəsi diqqətimi çəkdi. Təəccüblüdür ki, 40 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, onun baxışları demək olar dəyişməyib: o vaxt səsləndirdiyi ideyalar bu gün də əfsanəvi maliyyəçinin investisiya strategiyasının əsasını təşkil edir.
Baffetin fəlsəfəsinin mərkəzində iki qısa qayda dayanır: pulu itirmə və birinci qaydanı unutma. Bu sadəliyin arxasında onun strategiyasının təməli gizlənir. Baffet ani qazancın arxasınca qaçmır və bazarın qısamüddətli dalğalanmalarını əvvəlcədən təxmin etməyə çalışmır. O, biznesə uzunmüddətli aktiv kimi baxır: həmin aktivin daxili dəyəri cari bazar qiymətindən yüksək olmalıdır.
Baffet dəyərindən aşağı qiymətləndirilən şirkətləri axtarır: əgər biznesin daxili dəyəri səhm qiymətindən yüksəkdirsə, alır; deyilsə, səbrlə gözləyir. Söhbət tək bir “ideal” sövdələşmədən yox, belə aktivlərdən ibarət portfel formalaşdırmaqdan gedir. Ayrı-ayrı investisiyalar uğursuz olsa belə, diversifikasiya, analiz və hər sövdələşmədə saxlanılan təhlükəsizlik marjası sayəsində ümumi nəticə müsbət qala bilir.
Baffetin yanaşmasının uzunömürlülüyünün sirri insan psixologiyasındadır. Bazarlar dəyişir, amma investor davranışı sabit qalır: çoxları sürətli pul qazanmağa çalışır, emosiyalara qapılır və “dəbdə olan” aktivlərə görə artıq pul ödəyir. Baffet isə bunun əksinə hərəkət edir: səbrlidir, illərlə gözləməyə hazırdır; intizamlıdır, artıq qiymət ödəmir; və həmişə təhlükəsizlik marjası saxlayır, yəni real dəyərdən endirimlə alır.
Məsələn, şirkətin real dəyərinin 100 şərti vahid olduğunu düşünək. İnvestor səhmləri 60-a alırsa, onun 40%-lik təhlükəsizlik marjası var. Bu, volatillikdən qoruyur və riskləri azaldır. Əgər alış 100-ə və ya daha baha qiymətə edilirsə, investor tamamilə bazarın sonrakı artımından asılı vəziyyətə düşür. Korreksiya baş verərsə, belə portfel həssas olacaq. Bu isə artıq investisiya deyil, spekulyasiyadır.
Baffetin strategiyası uzunmüddətli perspektivə hesablanıb: o, dözüm və illərlə gözləməyə hazır olmağı tələb edir. Ekspertlərin qiymətləndirmələrinə görə, investorların yalnız kiçik bir hissəsi belə yanaşmaya sadiq qala bilir.
Baffetin fəlsəfəsi öyrədir ki, investorun əsas vəzifəsi istənilən qiymətə mənfəəti maksimuma çatdırmaq deyil, riskləri minimuma endirmək və kapitalı sabit şəkildə artırmaqdır. Qərarların əsasında bu prinsip dayananda təhlükəli addımlar avtomatik kənarda qalır: pikdə alış, kütlənin ardınca getmək, borc vəsaitlərindən həddindən artıq istifadə.
Sadə dillə desək, uğur satış anında yox, alış anında formalaşır — əgər aktiv təhlükəsizlik marjası ilə alınıbsa. Baffetin 1985-ci ildə səsləndirdiyi bu fikir bu gün də aktuallığını qoruyur.
