“Qara qu quşu” nəzəriyyəsinin müəllifi Nassim Taleb fond bazarında dərin eniş və bir sıra proqram təminatı şirkətlərinin iflas riski barədə xəbərdarlıq edib. Bu barədə onun sözlərinə istinadən “Bloomberg” yazır.
Taleb ABŞ-də “Universa Investments” tərəfindən təşkil olunmuş SeaFair forumunda bildirib ki, proqram təminatı sektorunun bəzi seqmentlərində iflaslar mümkündür. Onun sözlərinə görə, texnologiya sektorundakı qeyri-sabitlik, sərt rəqabət və dəyişən geosiyasi şərtlər bu sahəni transformasiya edir. Kimsə süni intellektdən böyük gəlir əldə edəcək, lakin bu gün qalib görünən şirkətlərin sabah da lider olacağına zəmanət yoxdur. Taleb hesab edir ki, bazar hazırkı süni intellekt liderlərinin dayanıqlığını həddindən artıq qiymətləndirir.
Son illərdə fond bazarındakı artım əsasən süni intellekt sektorunda fəaliyyət göstərən dar bir şirkət qrupunun səhmləri ilə bağlı olub. Talebin fikrincə, bu, fond indekslərini liderlərin dəyişməsi halında daha həssas edir. Onun sözlərinə görə, bazar struktur “quyruq risklərini” – nadir, lakin böyük zərərlərə səbəb olan ekstremal hadisələri – yetərincə nəzərə almır. Süni intellektlə bağlı vəziyyətdə bazar “yüngül korreksiya” deyil, dərin enişlə üzləşə bilər.
Taleb yaxın perspektivdə bazarların artımını davam etdirəcəyini istisna etmir, lakin investorların hedcinq alətlərinə ehtiyac duyduğunu bildirir, çünki kəskin enişləri proqnozlaşdırmaq çətindir.
Onun sözlərinə görə, artıq struktur dəyişikliklər müşahidə olunur, xüsusən də qızıl bazarında. 2025-ci ilin oktyabrından bəri qızıl təxminən 30% bahalaşıb, halbuki səhmlər süni intellekt perspektivləri ilə bağlı şübhələr fonunda dalğalanıb. Taleb həmçinin ABŞ büdcə kəsirinin qalmaqda davam etdiyini qeyd edib. Onun fikrincə, bazarlar ABŞ hakimiyyətinin dolları sanksiya siyasətində təzyiq aləti kimi istifadə edə biləcəyindən ehtiyat edir. Dollar tədricən ehtiyat valyuta statusunu itirir və investorlar aktivlərinin dondurulması və ya müsadirə olunması riskindən çəkinirsə, bu, dollarla kapital saxlamaq həvəsini azaldır.
Donald Trampın idxal rüsumlarına toxunan Taleb bildirib ki, əgər rüsumlar sabit və aydındırsa, biznes uyğunlaşır. Lakin siyasət qeyri-müəyyəndirsə, investisiya stimulları azalır. Ekspert ABŞ və İran arasında gərginlik fonunda neft tədarükündə mümkün fasilə riskinə də diqqət çəkib. Onun fikrincə, dünya iqtisadiyyatı 1970-ci illərdəki neft böhranına bənzər yeni şoka tab gətirə bilməz. Xammal qiymətlərinin sıçrayışı ilə yaranan staqflyasiyanı pul-kredit siyasəti ilə asanlıqla aradan qaldırmaq mümkün deyil. “Federal Ehtiyat Sisteminin rəhbərliyinə hətta Eynşteyni gətirsəniz belə, bu kömək etməz”, – deyə Taleb vurğulayıb.
Nassim Taleb livan mənşəli amerikalı publisist, yazıçı, statistik və sabiq treyderdir. O, iqtisadiyyat və bazarlara ciddi təsir göstərə bilən nadir və gözlənilməz hadisələri izah edən “Qara qu quşu” nəzəriyyəsi ilə tanınır. Məsələn, 2017-ci ildə Taleb mümkün “qara qu quşu” kimi yeni epidemiyaları göstərmişdi. Bu, COVID-19 pandemiyasından bir neçə il əvvəl səsləndirilmişdi.
