İyulun 9-da kakao və qəhvə fyuçersləri yenidən kəskin bahalaşıb. Kənd təsərrüfatı bazarlarında yüksək volatillik davam etdiyi bir vaxtda treyderlər El-Ninyo hadisəsi riskini və onun hava şəraitinə mümkün təsirlərini qiymətləndirirlər.
Kakao qiymətləri əvvəlcə sürətlə yüksəlib, sonra geriləyib, daha sonra isə yenidən möhkəmlənib. Nyu-York və London birjalarında yaxın ay üzrə fyuçerslər ötən ilin noyabrından bəri ən yüksək günədaxili səviyyəyə çatıb. Arabika qəhvəsinin qiyməti isə 12% artaraq bazarda qeyri-sabitliyin davam etdiyini göstərib. Bu həftə bazar əvvəlcə son 26 ilin ən böyük birgünlük artımını qeydə alıb, ardınca isə iki gün ərzində kəskin ucuzlaşma yaşayıb.
Treyderlər El-Ninyo hadisəsinin əsas ərzaq məhsullarında təklif çatışmazlığı yarada biləcəyindən ehtiyat edirlər. Xüsusilə kakao və qəhvə bazarlarında qiymət dəyişkənliyi daha qabarıq olub. Şəkər də daxil olmaqla digər kənd təsərrüfatı məhsulları da bu hava hadisəsindən zərər görə bilər.
Analitiklərin fikrincə, spekulyativ investorlar bazardakı volatilliyi daha da gücləndirib. Bu səbəbdən Qitələrarası Birja (ICE) fyuçers əməliyyatları üzrə marja tələblərini artırıb.
ABŞ-nin İqlim Proqnozlaşdırma Mərkəzi bildirib ki, El-Ninyo son 75 ildən artıq dövrdə müşahidə olunan ən güclü hadisələrdən biri ola bilər. Mütəxəssislər hesab edirlər ki, bu hava fenomeni Qərbi Afrikanın əsas kakao istehsalçısı regionlarında isti və quraq hava şəraitini daha da ağırlaşdıraraq məhsuldarlığa əlavə zərbə vura bilər. Bölgədə son vaxtlar yağan güclü yağışlar artıq Kot-d’İvuarda əkinlərə ziyan vurub.
Kakao qiymətləri 2024-cü ildə qeydə alınmış tarixi maksimumlardan hələ də aşağı olsa da, meteoroloqlar ötən ay El-Ninyonun başladığını elan etdikdən sonra təxminən 60% bahalaşıb.
Oxford Economics Africa analitikləri bildiriblər ki, El-Ninyo səbəbindən 2024–2025-ci illərdə olduğu kimi tədarük zəncirində yenidən ciddi pozuntular baş verə, bu isə təklif çatışmazlığına və qiymətlərin kəskin dəyişməsinə səbəb ola bilər.
Qəhvə bazarında isə treyderlər qısamüddətli tədarük məhdudiyyətlərini və El-Ninyo riskini Braziliyada rekord məhsul gözləntiləri ilə müqayisə edirlər. Birja anbarlarında saxlanılan ehtiyatlar artıq 12 gündür azalır və güclü yağışların məhsul yığımını gecikdirməsi səbəbindən 2024-cü ilin fevralından bəri ən aşağı səviyyəyə enib.
Son qiymət dalğalanmaları fonunda ICE həm kakao, həm də qəhvə fyuçersləri üzrə marja tələblərini artırıb. 2025-ci ildə analoji addımlar bazarda fəaliyyət göstərən bəzi iştirakçıların çıxmasına səbəb olmuş və volatilliyi daha da artırmışdı.
Artım xüsusilə Starbucks və digər premium qəhvə istehsalçıları tərəfindən istifadə olunan arabika növü üzrə nəzərə çarpır. Sentyabr fyuçersləri üzrə marja tələbi iyulun 1-dən əvvəl 5 685 dollar olduğu halda, hazırda üç dəfədən çox artaraq 18 806 dollara çatıb.
Xammalın bahalaşması eyni zamanda tələbatla bağlı narahatlıqları da artırır. Xüsusilə kakao emalı sektoru son illərin rekord qiymət artımından sonra hələ də tam bərpa olunmayıb.
Dünyanın ən böyük kakao emalçısı Barry Callebaut AG maliyyə nəticələrini açıqladıqdan sonra kakao fyuçersləri cümə axşamı ticarətin əvvəlində kəskin bahalaşıb. Şirkətin satış həcmi iki ildən çox müddətdə ilk dəfə artıb. Buna səbəb ilin əvvəlində qiymətlərin enməsi nəticəsində kakao məhsullarına tələbatın yüksəlməsi olub.
Şirkətin baş icraçı direktoru Hain Şumaxer bildirib ki, El-Ninyo ilə bağlı risklər qalsa da, əvvəlki illərdə əldə edilmiş bol məhsul sayəsində kakao bazarının son illərdəki “ekstremal” şəraitə qayıtması ehtimalı azdır.
Bununla belə, şirkət xəbərdarlıq edib ki, şokolad istehlakı hələ də təzyiq altındadır. Nielsen-in məlumatına görə, may ayı daxil olmaqla son üç ayda dünya üzrə qənnadı məmulatlarının istehsal həcmi 4,4% azalıb. Bloomberg Intelligence analitikləri isə bildiriblər ki, Barry Callebaut-un satışlarındakı yaxşılaşma daha çox qısamüddətli canlanmanı göstərir və hələlik davamlı bərpanın əlaməti hesab edilə bilməz.
