Musiqi sənayesi sakit, amma fundamental bir inqilab yaşayır: süni intellekt artıq sadəcə studiya köməkçisi olmaqdan çıxıb və kütləvi şəkildə yaradıcıların özlərini əvəz etməyə başlayıb. SubmitHub platformasının yeni məlumatlarına görə, 2026-cı ilin iyulunda dünyada yayımlanan bütün musiqi əsərlərinin təxminən 40%-i alqoritmlərin iştirakı ilə yaradılıb. Eyni zamanda dinləyicilərin 97%-i artıq süni intellekt tərəfindən generasiya edilmiş treki insanın yaratdığı əsərdən ayıra bilmir. Striminq xidmətləri qaydalarını sürətlə dəyişməyə çalışarkən, musiqiçilərin özləri arasında ciddi fikir ayrılığı yaranır.
Araşdırma nə göstərib
Musiqinin pleylistlərdə və bloqlarda təşviqi üzrə ixtisaslaşan SubmitHub platforması özünün SH Labs detektorundan istifadə etməklə bir milyondan çox treki təhlil edib. Nəticələrə görə, kompozisiyaların 23,2%-i tamamilə süni intellekt tərəfindən generasiya olunub, daha 15,3%-də isə sonradan insanlar tərəfindən işlənmiş süni intellekt audioelementləri olub. Ümumilikdə bu, bir ay ərzində yayımlanan bütün musiqinin 38,5%-nə bərabərdir.
SH Labs bu yay musiqidə süni intellektdən istifadənin açıqlanması probleminə diqqət çəkmək üçün istifadəyə verilib. Deteksiya texnologiyasından artıq Bandcamp və Traxsource platformaları, həmçinin müəllif hüquqlarının müdafiəsi ilə məşğul olan GEMA təşkilatı istifadə edir. GEMA bu yaxınlarda musiqi generasiyası xidməti Suno-ya qarşı məhkəmə işində qalib gəlib.
SubmitHub-un təsisçisi Ceyson Qrişkoff hesab edir ki, problemin həlli süni intellektdən istifadə barədə məlumatın açıq şəkildə göstərilməsindən keçir. Beləliklə, dinləyicilər bu cür musiqi ilə qarşılıqlı əlaqədə olmaq istəyib-istəmədiklərinə özləri qərar verə bilərlər.
Trendi digər platformalar da təsdiqləyir
Daha əvvəl Deezer bildirmişdi ki, iyun ayında platformaya hər gün yüklənən yeni treklərin yarıdan çoxunu süni intellekt tərəfindən yaradılmış musiqilər təşkil edib. 2025-ci ildə aparılan araşdırmaya görə isə insanların 97%-i insan tərəfindən yaradılmış musiqini süni intellektin generasiya etdiyi musiqidən ayıra bilmir.
Platformalar necə reaksiya verir
Bəzi şirkətlər süni intellekt kontentinin sürətli artımına artıq reaksiya veriblər. Bandcamp 2026-cı ilin əvvəlindən süni intellekt tərəfindən yaradılmış musiqinin platformada yerləşdirilməsini qadağan edib və süni intellektdən istifadə şübhəsi yaranarsa, trekləri silmək hüququnu özündə saxlayıb. Spotify isə sentyabrdan etibarən musiqisi süni intellekt vasitəsilə yaradılmış ola biləcək ifaçıların profillərində xüsusi AI Persona nişanının tətbiq ediləcəyini açıqlayıb.
İfaçılar nə deyirlər
Musiqiçilərin bu məsələyə münasibəti fərqlidir. Keyt Buş və Queen qrupunun üzvü Brayan Mey müəlliflərin razılığı olmadan onların əsərlərinin generativ süni intellektin öyrədilməsi üçün istifadəsinə qarşı çıxıblar. Bununla yanaşı, bəzi musiqiçilər texnologiyadan istifadə etdiklərini açıq şəkildə etiraf edirlər. Onların arasında Empire Of The Sun qrupundan Lyuk Stil və Boy Corc da var.
Reper Tyga $tarface albomunda retro-sintezator partiyalarının yaradılması üçün süni intellektdən istifadə etdiyini təsdiqləyib və bu aləti Auto-Tune texnologiyası ilə müqayisə edib. Bununla belə, albom tənqidçilərdən son dərəcə mənfi rəylər alıb. Prodüser və reper Timbaland isə Stage Zero layihəsini yaradaraq onun ilk ifaçısını, süni intellekt personajı TaTa-nı təqdim edib.
Nəticə
Bəzi musiqiçilər süni intellekti yeni yaradıcı alət kimi qəbul edir, digərləri isə onda peşənin özü üçün təhlükə görürlər. Platformalar isə şəffaflıq, müəllif hüquqlarının qorunması və dinləyicilərin maraqları arasında balans tapmağa çalışırlar.
Amma artıq əsas sual süni intellektin musiqiyə gəlib-gəlməyəcəyi deyil. O, artıq buradadır. İndi sənaye alətlə müəllif arasındakı sərhədin haradan keçdiyini və dinləyicinin trekin arxasında əslində kimin dayandığını bilməli olub-olmadığını müəyyənləşdirməlidir.
