ABŞ Federal Ehtiyat Sistemi (FED) çərşənbə günü son üç ildən çox müddətdə ilk dəfə faiz dərəcəsini artırıb və neft qiymətlərindəki kəskin yüksəlişin yaratdığı inflyasiya təzyiqini cilovlamaq məqsədilə bu il daha bir artımın mümkün olduğuna işarə edib.
Banker.az xəbər verir ki, FED-in Federal Açıq Bazar Komitəsi (FOMC) yekdilliklə əsas faiz dərəcəsini 25 baza bəndi artıraraq 3,75–4% diapazonuna qaldırıb.
“İnflyasiya yüksək olaraq qalır. Bugünkü qərar Komitənin 2%-lik hədəfinə daha vaxtında qayıdışı dəstəkləyəcək. Komitə qiymət sabitliyini təmin edəcək”, – FOMC-nin iclasdan sonra açıqladığı bəyanatda deyilir.
Bazarlar qərardan əvvəl faiz artımı ehtimalını 90%-dən yüksək qiymətləndirirdi. FED sədri Kevin Uorşun son həftələrdəki açıqlamaları və yüksək inflyasiya göstəriciləri faiz artımı gözləntilərini gücləndirmişdi.
FED-in yenilənmiş proqnozları rəsmilərin əksəriyyətinin bu ilin sonuna qədər daha bir faiz artımını mümkün hesab etdiyini göstərib. “Dot plot”a əsasən, 18 iştirakçıdan 16-sı əlavə artım gözləyir, onların dördü isə daha iki artımın mümkün olduğunu düşünür. İki iştirakçı indiki artımdan sonra faizlərin dəyişməyəcəyini gözləyir.
Sonrakı illər üçün isə əlavə artım nəzərdə tutulmur. Proqnozlarda 2028-ci ildə bir, 2029-cu ildə isə ən azı bir faiz endirimi göstərilir.
FED bu il üzrə inflyasiya proqnozlarını da yüksəldib. Şəxsi istehlak xərcləri indeksi üzrə ümumi inflyasiya 3,7%, ərzaq və enerji istisna olmaqla baza inflyasiyası isə 3,4% səviyyəsində gözlənilir. Hər iki göstərici iyun proqnozundan 0,1 faiz bəndi yüksəkdir.
FED inflyasiyanın 2%-lik hədəfə yalnız 2029-cu ildə qayıdacağını gözləyir. Bununla belə, 2027-ci ildə ümumi inflyasiyanın 2,3%-ə, baza inflyasiyasının isə 2,5%-ə enəcəyi proqnozlaşdırılır.
FED ilin əvvəlindən faizləri dəyişməz saxlayırdı və avqustun sonuna qədər bu siyasətin davam edəcəyi gözlənilirdi. Lakin İran müharibəsi fonunda yanacağın bahalaşması, tariflərin təsiri və inflyasiya gözləntilərinin yüksəlməsi yanaşmanı dəyişib.
Mərkəzi bank əmək bazarı üzrə proqnozunu da yaxşılaşdırıb. İşsizlik səviyyəsi üçün gözlənti iyundakı göstəricidən 0,2 faiz bəndi aşağı salınaraq 4,1%-ə endirilib.
FED rəsmilərini narahat edən əsas məsələ enerji qiymətlərinin uzun müddət yüksək qalmasının inflyasiya gözləntilərini yüksəltməsi və bahalaşmanın iqtisadiyyatın digər sahələrinə yayılması riskidir. İqtisadçılar süni intellektə sürətlə artan investisiyaları da potensial inflyasiya amili kimi qiymətləndirirlər.
Bazarlar artıq yüksək faizləri qiymətlərə daxil etməyə başlayıb. ABŞ-ın 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi Kevin Uorşun avqustun 28-də Cekson-Houlda çıxışından sonra təxminən 25 baza bəndi yüksəlib. İkiillik istiqrazların gəlirliliyi isə daha sürətli artıb.
Borc xərcləri də yüksəlir. ABŞ-da 30 illik sabit ipoteka faizləri 7,19%-ə çatıb. ABŞ-ın ipoteka bazarı üzrə məlumat şirkəti “Mortgage News Daily”nin hesablamasına görə, bu göstərici Cekson-Houl çıxışından sonra 38 baza bəndi, bir il əvvəllə müqayisədə isə 1 faiz bəndindən çox artıb.
