Çərşənbə axşamı Massaçusets ştatının qubernatoru Mora Hili pik enerji istehlakı 25 MVt-dan çox olan məlumat mərkəzlərinin tikintisi üçün tələbləri qabaqlayıcı şəkildə sərtləşdirib. Ştata developer marağı onsuz da bahalı enerji və daşınmaz əmlak səbəbindən məhdud idi. İndi bu maneələrə şirkətlərin öz təmiz enerji generasiyasına məcburi investisiya qoyması və ştat səviyyəsində tikinti icazəsi üçün müraciət etməzdən əvvəl yerli hakimiyyət orqanlarının razılığını alması tələbi də əlavə olunub.
Əgər bərpa olunan enerji mənbələri məlumat mərkəzinin elektrik tələbatını tam qarşılaya bilməsə, şirkət yerli istehlakçıları dəstəkləmək üçün yaradılacaq yeni fonda vəsait köçürməli olacaq.
Elə həmin gün ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent xəbərdarlıq edib ki, ölkənin süni intellekt yarışında Çinə uduzması milli təhlükəsizlik üçün elə böyük təhdid yarada bilər ki, bu, hətta nəhəng müdafiə büdcəsi də daxil olmaqla digər bütün problemləri kölgədə qoyar. Bloomberg hesab edir ki, onun sözləri, ehtimal ki, yeni iri hesablama komplekslərinin genişmiqyaslı tikintisini tənqid edənlərə də ünvanlanıb. Donald Tramp daha əvvəl bildirmişdi ki, bu cür layihələrə qarşı artan ictimai narazılıq ABŞ iqtisadiyyatı üçün təhlükə yaradır və Pekinə süni intellekt sahəsində üstünlük qazandıra bilər.
Artan ziddiyyət
İri məlumat mərkəzlərinin tikintisi getdikcə daha çox müqavimətlə üzləşir. Sakinlər elektrik enerjisi hesablarının bahalaşmasından, enerji şəbəkələrinin yüklənməsindən, su çatışmazlığından və süni intellektin inkişafı nəticəsində iş yerlərinin itirilməsindən narahatdırlar. Mövzu ABŞ-də aralıq seçkilər ərəfəsində əsas siyasi məsələlərdən birinə çevrilib. Ştat hakimiyyətləri isə şirkətlərdən ehtiyac duyduqları enerji və infrastrukturu öz hesablarına maliyyələşdirməyi getdikcə daha çox tələb edirlər.
Nəzarətin sərtləşdirilməsini hər iki siyasi partiya dəstəkləyir. Demokrat qubernatorların rəhbərlik etdiyi Nyu-Cersi, Nyu-York və Pensilvaniya ştatları artıq məlumat mərkəzlərinin inkişafını müvəqqəti dayandırıb və ya onların reallaşdırılması şərtlərini sərtləşdiriblər. Texasda isə əvvəllər sektoru fəal dəstəkləyən respublikaçı qubernator Qreq Ebbott yeni obyektlərin yoxlanılması müddətində onların inkişafına fasilə elan edib.
Çin isə bu arada məlumat mərkəzlərini iri şəhərlərdən uzaqda, ölkənin daha az məskunlaşmış şimal və şimal-qərb regionlarında fəal şəkildə inşa edir.
ABŞ-ni başqa nə narahat edir?
Amerika hakimiyyətini narahat edən digər məsələ Çin şirkətlərinin açıq çəkilərə malik modellərinin sürətli inkişafıdır. Bu modellər imkanlarına görə artıq ABŞ-nin aparıcı sistemlərinə yaxınlaşır, lakin istifadəçilər üçün xeyli ucuz başa gəlir. Bu proses ABŞ-nin Çinin ən müasir texnologiya və avadanlıqlara çıxışını məhdudlaşdırmaq üçün göstərdiyi səylərə baxmayaraq davam edir.
Çərşənbə axşamı FBI, Milli Təhlükəsizlik Agentliyi və ABŞ Kibertəhlükəsizlik və İnfrastruktur Təhlükəsizliyi Agentliyi bildiriblər ki, Alibaba, DeepSeek, Moonshot AI və digər Çin şirkətləri 2024-cü ilin sonundan etibarən Claude, Gemini və Grok da daxil olmaqla aparıcı Amerika modellərinə milyonlarla sorğu göndərərək milyardlarla token əldə ediblər. Qurumların iddiasına görə, Çin hökuməti bu fəaliyyətlərdən xəbərdar ola bilərdi.
Tokenlər modellərin öyrədilməsi və cavabların formalaşdırılması zamanı emal etdiyi məlumat vahidləridir.
Bu niyə vacibdir?
Süni intellektə və onun üçün tələb olunan infrastruktura qarşı ictimai müqavimət artıq ciddi siyasi riskə çevrilir və Uoll-strit bunu investisiya tövsiyələrində nəzərə almağa başlayıb. Evercore ISI və BCA Research daha əvvəl xəbərdarlıq ediblər ki, texnologiyanın inkişafına qarşı populist reaksiya süni intellektlə əlaqəli şirkətlərin səhmlərinə təzyiq göstərə bilər.
Jefferies strateqi Aniket Şahın fikrincə, yaxın perspektivdə süni intellekt infrastrukturu ilə əlaqəli şirkətlərin səhmləri yüksək volatilliyini qoruyacaq. Bununla belə, federal hökumət prosesə müdaxilə edib müxtəlif ştatlarda parçalanmış qaydaları daha vahid tənzimləmə sisteminə gətirə bilsə, bu, sonda investorlar üçün müsbət amilə çevrilə bilər.
