“Shell plc”in iyunun 30-da dərc etdiyi illik hesabatına görə, 2050-ci ilə qədər qlobal mayeləşdirilmiş təbii qaza (LNG) tələbat təxminən 65% artacaq. Artım əsasən Asiya ölkələrinin kömürə daha ekoloji alternativlər axtarması və məlumat emalı mərkəzlərinin elektrik enerjisinə tələbi artırması hesabına baş verəcək.
Dünyanın ən böyük LNG treyderinin proqnozuna görə, həmin tarixədək qlobal LNG tələbi ildə təxminən 700 milyon tona çatacaq.
2025-ci ildə həcmi 422 milyon tona çatan qlobal LNG ticarətinin 2026-cı ildə artacağı gözlənilirdi. Lakin Hörmüz boğazında gəmiçiliyin ciddi şəkildə pozulması Yaxın Şərqdə münaqişənin başlanmasından bəri aylıq qlobal LNG tədarüklərinin təxminən beşdə birinin dayanmasına səbəb olub.
Nəticədə, “Shell”in məlumatına görə, əgər bu yay boğazdan gəmiçilik normal rejimə qayıdarsa, 2026-cı ildə qlobal LNG ticarətinin həcmi ötən ilin səviyyəsində qala bilər və yalnız 2027-ci ildə yenidən artmağa başlayar.
“Bu münaqişə iqtisadiyyatın bütün seqmentlərinə təsir edən sistemli şok yaradıb, lakin LNG sənayesi dayanıqlılığını və dəyişən bazar şəraitinə uyğunlaşmaq qabiliyyətini nümayiş etdirib”, – deyə “Shell”in inteqrasiya olunmuş qaz biznesinin prezidenti Sedric Kremers bildirib.
Şirkətin məlumatına görə, LNG tədarüklərinin və reqazifikasiya infrastrukturunun son illərdə artması bazarın dayanıqlığını yüksəldib və Hörmüz boğazındakı gəmiçilik problemlərinin təsirini məhdudlaşdırmağa kömək edib.
Bundan əlavə, Şimali Amerikada yeni qazın mayeləşdirilməsi zavodlarının istismara verilməsi, mövcud müəssisələrin səmərəliliyinin artırılması və Asiyanın LNG idxalının yavaşlaması Yaxın Şərqdən tədarüklərin azalmasını qismən kompensasiya edib.
ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi qlobal LNG bazarının perspektivlərini pozaraq qiymətlərin artmasına, Qətərin ixrac güclərinin zədələnməsinə və yeni tədarüklərin gecikməsinə səbəb olub. Bu isə qiymətə həssas Asiya alıcılarının tələbi ilə bağlı suallar yaradıb.
Analitiklər hesab edirlər ki, qiymətlərin yüksəlməsi Cənubi Asiyada tələbi məhdudlaşdıracaq, çünki alıcılar alternativ LNG mənbələrinə üz tutacaq və ya kömür və daxili qaz istehlakını artıracaqlar.
“Kpler” analitika şirkətinin məlumatına görə, 2026-cı ilin ilk yarısında Asiyanın LNG idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə təxminən 4% azalaraq 127,7 milyon ton təşkil edib.
“Shell” bildirib ki, Yaxın Şərq böhranının pik dövründə Asiyada spot LNG qiymətləri bir milyon Britaniya istilik vahidi (mmBtu) üçün 20 dolları keçsə də, onlar 2022-ci ildə müşahidə olunan səviyyələrdən xeyli aşağı qalıb ki, bu da LNG bazarının daha dayanıqlı olduğunu göstərir.
Asiyada spot LNG qiymətləri son olaraq bir mmBtu üçün 15,35 dollar təşkil edib ki, bu da təxminən dörd ayın minimumudur. Bazar iştirakçıları münaqişəyə son qoya biləcək sülh sazişinə dair ümidlərini qoruyurlar.
Yeni investisiyalara ehtiyac
Proqnozlara görə, 2030-cu ilədək bazara ildə təxminən 180 milyon ton yeni LNG həcmi daxil olacaq. Bu, qazın əlçatanlığını və qiymət baxımından münasibliyini artıracaq, həmçinin yeni bazarlarda tələbin formalaşmasına şərait yaradacaq.
2050-ci ilə qədər Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyanın qlobal LNG idxalının təxminən 40%-ni təşkil edəcəyi gözlənilir. Bu region ölkələri sürətlə artan enerji tələbatını qarşılamaq üçün kömürə daha təmiz alternativlər axtarırlar.
Hesabatda qeyd olunur ki, Yaponiya kimi daha inkişaf etmiş Asiya bazarlarında məlumat emalı mərkəzləri elektrik enerjisi istehlakının yeni mənbəyinə çevrilir.
“Shell” həmçinin bildirib ki, LNG Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynamağa davam edəcək və daxili qaz hasilatının azalması fonunda bərpa olunan enerji istehsalındakı qeyri-sabitliyi balanslaşdırmağa kömək edəcək.
Artan tələbatın ödənilməsi üçün 2030-cu və 2040-cı illərdə yeni LNG ixrac layihələrinə əhəmiyyətli əlavə investisiyalar tələb olunacaq. Hazırda tikilməkdə olan layihələrə əlavə olaraq, bazarın hər il təxminən 200 milyon ton yeni LNG tədarükünə ehtiyacı olacaq.
