ABŞ-dən xam neft ixracı ötən həftə rekord səviyyəyə çataraq gündəlik 6 milyon bareli keçib. Bu artım əsasən İranla bağlı münaqişə fonunda alıcıların Yaxın Şərq neftinə alternativ axtarması ilə bağlıdır.
ABŞ və İran arasında atəşkəsin qüvvədə qalmasına baxmayaraq, qlobal bazarda təchizat problemləri davam edir. Bu şəraitdə ABŞ ixracı yaranmış boşluğu doldurmaqda mühüm rol oynayır. Donald Tramp administrasiyası isə “enerji dominantlığı” strategiyası çərçivəsində hasilatın artırılmasını təşviq edir.
ABŞ Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, xam neft ixracı əvvəlki rekord olan 5,3 milyon barel/gün (2023-cü ilin sonu) səviyyəsini geridə qoyub. Ümumilikdə isə ölkədən neft və neft məhsullarının ixracı 14 milyon barel/gün həddini aşaraq yeni tarixi maksimuma çatıb.
Qlobal neft bazarındakı dəyişikliklər nəticəsində ABŞ-nin xalis ixracı fevralın sonunda İranın hədəf alınmasından sonra iki dəfədən çox artıb. ABŞ artıq beş ildən çoxdur ki, şist hasilatı bumundan sonra neft və yanacaq üzrə xalis ixracatçı statusuna malikdir.
Bununla belə, mövcud yüksək ixrac səviyyəsinin uzun müddət davam etməsi ilə bağlı məhdudiyyətlər mövcuddur. Artan ixrac daxili ehtiyatlara təzyiq göstərir — ötən həftə ABŞ-də neft ehtiyatları 13 milyon bareldən çox azalaraq mövsümi normadan aşağı düşüb.
ABŞ qlobal bazarlar üçün “təhlükəsizlik yastığı” rolunu oynadıqca, ölkə daxilində yanacaq qiymətləri də artır. Orta hesabla benzinin pərakəndə qiyməti 1 qallon üçün 4 dolları, dizel isə 5 dolları keçərək mövsümi rekordlara çatıb.
ABŞ neftinə əsas tələbat Asiyadan gəlir. Hörmüz boğazı üzrə gəmiçilik məhdudiyyətləri Yaxın Şərq neftinin tədarükünü azaltdığı üçün Yaponiya, Cənubi Koreya, Sinqapur və Tailand kimi ölkələr ABŞ-dən idxalı artırır.
