Bankın analitiklərinin hesabatına görə, may ayında görünən ehtiyatlar sutkada rekord həcmdə — 8,7 milyon barel azalıb. Bu göstərici Yaxın Şərqdəki münaqişənin başlanmasından bəri orta azalma tempini təxminən iki dəfə üstələyir.
Ekspertlər qeyd ediblər ki, fiziki neft bazarları daralmağa davam edir. Onların qiymətləndirməsinə görə, Hörmüz boğazı vasitəsilə neft ixracı normanın cəmi 5%-i səviyyəsində qalır. Hazırda bu su yolu həm Iran, həm də ABŞ tərəfindən tətbiq olunan ikitərəfli blokada ilə üzləşib.
Goldman Sachs hesab edir ki, qlobal enerji bazarı ciddi təklif şoku yaşayır və bu, böhrandan əvvəl yığılan ehtiyatların sürətlə tükənməsinə səbəb olur. Paralel olaraq müxtəlif ölkələrin hökumətləri qiymət artımını cilovlamaq üçün strateji neft ehtiyatlarından koordinasiyalı şəkildə bazara neft buraxırlar.
Ötən həftə Beynəlxalq Enerji Agentliyinin icraçı direktoru Fatih Birol kommersiya ehtiyatlarının sürətlə azalması ilə bağlı xəbərdarlıq etmişdi. Agentliyin qiymətləndirməsinə görə, hətta münaqişə yaxın vaxtlarda başa çatsa belə, bazarda ən azı oktyabra qədər “kəskin çatışmazlıq” qalacaq.
Goldman Sachs analitikləri vurğulayıblar ki, may ayında ehtiyatların azalmasının təxminən üçdə ikisi tankerlərdə saxlanılan “suda olan neftin” payına düşüb. Bu, ixracın azalmasının idxaldakı geriləməni qabaqlaması ilə izah olunur.
Neft idxalındakı azalma artıq Asiyadan Avropaya yayılıb. Xüsusilə, Avropada aviasiya kerosininin idxalı hazırda 2025-ci ilin orta göstəricilərindən 60% aşağıdır. Bununla belə, son bir ildə qlobal ehtiyatlar hələ də əvvəlki səviyyədə qalır, çünki müharibədən əvvəlki doqquz ay ərzində böyük ehtiyat buferi formalaşdırılmışdı.
Çində neft emalı zavodlarının xam neftə maraq göstərmədiyi bildirilir ki, bu da idxalın kəskin azalmasına səbəb olub. Bank iqtisadçıları qeyd ediblər ki, ötən ay Çində yanacaq satışları 22% azalıb və bu, ölkədə iqtisadi aktivliyin zəifləməsi ilə əlaqələndirilir.
ABŞ-də isə rekord ixrac fonunda milli neft ehtiyatları, o cümlədən Strateji Neft Ehtiyatı (SPR) ötən həftə kəskin azalıb. Oklahoma ştatındakı Kuşinq anbarlarında ehtiyatlar texnoloji minimum səviyyəyə — “rezervuar dibi” həddinə yaxınlaşır.
Analitiklər əlavə ediblər ki, ABŞ-də qarşıdakı həftəsonu aktiv səyahət mövsümü başlayır və bu da benzin, dizel və aviasiya kerosininə tələbi daha da artıracaq.
Cümə axşamı keçirilən hərraclarda Brent markalı neftin fyuçersləri bir barel üçün təxminən 106 dollar səviyyəsində ticarət olunub. İlin əvvəlindən qiymət 70%-dən çox artsa da, bu göstərici hələ də əvvəl qeydə alınmış 126 dollarlıq zirvədən aşağı qalır.
