ABŞ və İran arasında əldə olunmuş müvəqqəti razılaşmadan sonra tankerlərin Hörmüz boğazından keçidinin bərpası fonunda Səudiyyə Ərəbistanının xam neft ixracı əhəmiyyətli dərəcədə artaraq müharibədən əvvəlki səviyyələrə yaxınlaşıb.
“Bloomberg”in tanker hərəkətləri üzrə məlumatlarına əsasən, dünyanın ən böyük neft ixracatçısı çərşənbə gününə qədər olan altı gün ərzində gündə təxminən 6,3 milyon barel neft ixrac edib. Bu, 2025-ci ilin orta göstəricilərinə uyğundur və Fars körfəzi ölkələrinin İranla münaqişə başlamazdan əvvəl tədarükləri artırdığı fevral ayındakı səviyyənin təxminən 90%-ni təşkil edir.
Cümə axşamı ümumi yükgötürmə qabiliyyəti 8 milyon barel olan dörd supertanker Səudiyyə Ərəbistanının ixrac terminallarında yükləndikdən sonra Oman körfəzində müşahidə olunub.
Səudiyyə Ərəbistanının Energetika Nazirliyi məsələ ilə bağlı hələlik şərh verməyib.
Yaxın Şərqdən tədarüklərin artıqlığı səbəbindən son həftələrdə neft fyuçerslərinin qiymətləri kəskin şəkildə aşağı düşərək müharibə dövründə əldə olunan artımı demək olar ki, tamamilə silib. Treyderlər ixracın normal səviyyəyə qayıdacağını və bunun bazara gündə milyonlarla əlavə barel neft gətirəcəyini gözləyirlər.
Səudiyyə Ərəbistanının bərpası ötən ay gündəlik neft ixracını 3,9 milyon bareldən yuxarı qaldıraraq müharibədən əvvəlki səviyyəyə çatan BƏƏ-nin vəziyyətini xatırladır. ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, Hörmüz boğazı vasitəsilə daşınan neftin həcmi yenidən gündə 10 milyon bareli ötüb.
Qısamüddətli yük axınındakı dəyişkənlik Ras-Tanura və Yanbu limanlarından daşımaların artması ilə kompensasiya olunur. Yanbu və Səudiyyə Ərəbistanının Fars körfəzi limanlarından ümumi ixrac həcmi gündə 6,3 milyon barel təşkil edir və bu səviyyənin qorunması bazar üçün mühüm göstərici ola bilər.
Bəzi tankerlərin cümə axşamı dənizə çıxacağı gözlənilir ki, bu da bazara əlavə neft axınını artıracaq.
Vaşinqton və Tehran arasında əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəs Hörmüz boğazından gəmi keçidinin bərpasını nəzərdə tutsa da, İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu boğaz üzərində nəzarətlə bağlı iddialarını davam etdirir və iki gəmiyə hücum edib.
Səudiyyənin dövlət gəmiçilik şirkəti “Bahri”yə məxsus dörd supertanker ötən ayın sonunda Fars körfəzinə daxil olaraq uzunluğu 300 metrdən artıq olan gəmilərdən ibarət donanmaya qoşulub.
Gəmilərin izləmə sisteminin məlumatına görə, bu tankerlər dünyanın ən böyük neft ixrac terminallarından biri olan Ras-Tanura terminalında yüklənmiş təxminən 8 milyon barel neft daşıyır.
“Bloomberg” daha əvvəl xəbər vermişdi ki, “Saudi Aramco” Asiya müştərilərinə birdəfəlik 6 milyon barel neft satıb. Bu, şirkətin əsasən uzunmüddətli müqavilələrə əsaslanan adi satış praktikasına uyğun deyil.
Hörmüz boğazından keçən gəmilərin hərəkəti canlanıb və təhlükəsizlik məqsədilə gəmilər getdikcə daha çox konvoylarla hərəkət edirlər. İrana məxsus olmayan gəmilər adətən Oman sularında ABŞ tərəfindən nəzarət edilən dəhlizdən istifadə edirlər.
Hazırda Fars körfəzində məhdud sayda Səudiyyə neft tankeri qalıb. Ras-Tanura yaxınlığındakı dörd gəmidən ikisi tam yükləndiyini göstərir, üçüncü gəmi isə suya oturma göstəricilərini yeniləməyib, lakin son günlər limanda yüklənmə həyata keçirdiyi ehtimal olunur.
