Texnologiya nəhəngi ixrac məhdudiyyətlərini aşmaq məqsədilə dərin ultrabənövşəyi şüalanma (DUV) əsasında işləyən litoqrafiya sistemləri üçün komponentlərin yaradılması layihəsində əsas koordinator rolunu üzərinə götürür.
Huawei Çinin yarımkeçirici təchizat zəncirindən xarici texnologiyaları çıxarmaq səylərinin mərkəzində dayanır. Şirkət ən qabaqcıl çipləri istehsal etməyə imkan verən avadanlıqlar üçün komponentlər hazırlayan yerli istehsalçıları dəstəkləyir.
Məsələ ilə tanış bir neçə mənbənin sözlərinə görə, Huawei litoqrafiya avadanlığı sənayesinin müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərən şirkətlərə sərmayə yatırır və onların SMIC kimi aparıcı Çin çip fabrikləri ilə müqavilələr bağlamasına kömək edir. Bununla şirkət xarici təchizatçılara yerli alternativ yaratmağa çalışır.
Ən mühüm layihələrdən biri Şanxayda yerləşən Yuliangsheng şirkəti ilə bağlıdır. Çip istehsalı avadanlığı hazırlayan bu şirkət Çinin ilk dərin ultrabənövşəyi litoqrafiya qurğusunun birgə hazırlanmasında iştirak edib.
Yuliangsheng SiCarrier startapından ayrılaraq ayrıca şirkət kimi yaradılıb. Financial Times daha əvvəl SiCarrier-in Huawei ilə sıx texniki və biznes əlaqələrinin olduğunu yazmışdı. Huawei isə SiCarrier ilə hər hansı əlaqəsinin olduğunu inkar edir.
Mənbələrin sözlərinə görə, DUV qurğusunu SMIC daxil olmaqla Çin çip istehsalçıları, eləcə də Huawei öz istehsal xətlərində sınaqdan keçirir. Tərtibatçılar gələcəkdə bu avadanlıqdan qabaqcıl süni intellekt çiplərinin istehsalı üçün istifadə etməyi planlaşdırırlar. Hazırda isə texnologiyanı təkmilləşdirmək üçün sistem daha az mürəkkəb yarımkeçiricilərin istehsalında sınaqdan keçirilir.
Litoqrafiya Çinin yarımkeçiricilər sahəsində özünütəminata çatmasının qarşısındakı əsas maneələrdən biri olaraq qalır. Yerli istehsalçılar qabaqcıl çiplərin hazırlanması üçün avadanlıqda hələ də Niderlandın ASML şirkətindən ciddi şəkildə asılıdırlar. Çin analoqları isə proyeksiya linzaları və yüksək güclü işıq mənbələri kimi əsas komponentlərdə xarici rəqiblərindən geri qalır.
Huawei yerli təchizatçıları dəstəkləməklə və onların avadanlıqlarını kommersiya çip fabriklərinə çıxarmaqla bu fərqi azaltmağa çalışır. Yerli sistemlərin xarici avadanlıqlarla rəqabət apara bilməsi üçün belə fabriklərdə illərlə sınaq və təkmilləşdirmə tələb olunur. Bu proses uğurlu olarsa, Çin Qərbin ixrac məhdudiyyətlərinə qarşı daha az həssas olacaq.
“Huawei Çinin DUV proqramında koordinator rolunu oynayır. Təkcə prototip kifayət deyil. Birlikdə işləyəcək minlərlə təchizatçı və sifarişçi, eləcə də bütün bu səyləri birləşdirə biləcək mərkəzi koordinator lazımdır”, – Bernstein-in yarımkeçiricilər üzrə analitiki Lin Tsinüyuan bildirib.
Mənbələrdən birinin sözlərinə görə, Yuliangsheng bu ilin sonunadək 12 DUV qurğusu istehsal etməyi planlaşdırır. Bununla belə, şirkətin ASML ilə real rəqabət səviyyəsinə çatmasına hələ xeyli vaxt var.
Niderland şirkətinin avadanlıqları qabaqcıl yarımkeçiricilərin istehsalı üçün vacibdir, lakin Qərbin ixrac məhdudiyyətləri ASML-in ən müasir sistemlərinin Çinə satışını qadağan edir.
Financial Times daha əvvəl yazmışdı ki, SMIC Yuliangsheng-in 28 nanometrlik qurğusunu sınaqdan keçirir və 7 nanometrlik çiplərin istehsalı üçün çoxsaylı ekspozisiya metodundan istifadə edir. Çip istehsalında daha kiçik nanometr göstəricisi, bir qayda olaraq, daha qabaqcıl texnoloji nəsil deməkdir.
Yuliangsheng qurğularının məhsuldarlığının ASML-in analoji sistemləri ilə müqayisə edilə bilən səviyyəyə çatması üçün bir neçə il tələb olunacaq. Bunun üçün uzunmüddətli yoxlama, sınaq və dəqiq sazlama prosesi lazımdır.
Çinin aparıcı litoqrafiya avadanlığı istehsalçısı Shanghai Micro Electronics Equipment-in (SMEE) dəstəyi ilə Yuliangsheng bir neçə DUV prototipi hazırlayır. Onların bir hissəsində kritik xarici komponentlərdən istifadə olunur, digərlərində isə həmin komponentlərin yerli alternativləri sınaqdan keçirilir.
DUV qurğuları təxminən on iri modulda birləşdirilmiş on minlərlə detaldan ibarətdir. Çin təchizatçıları bu sistemlərin ən mürəkkəb iki hissəsində – proyeksiya linzaları və işıq mənbələrində xarici rəqiblərindən geri qalırlar.
Çinin xarici texnologiyalardan asılı olduğu sahələrə sərmayə yatıran Huawei-nin korporativ vençur fondu Habo və Huawei-nin də iştirak etdiyi Shenzhen Yuanzhi Xinghuo fondu kritik texnoloji maneələri aradan qaldırmağa çalışan təchizatçıları maliyyələşdirir.
İki mənbənin sözlərinə görə, Yuliangsheng DUV sistemlərində Almaniyanın Zeiss şirkətinin proyeksiya linzalarından istifadə edir. Zeiss isə bildirib ki, litoqrafiya optikasını yalnız ASML-ə tədarük edir.
Bazar iştirakçılarının məlumatına görə, belə linzaları Çinin ikinci əl bazarından əldə etmək mümkündür.
Habo və Shenzhen Yuanzhi Xinghuo fondları ultra yüksək dəqiqlikli optika istehsalçısı Fujian Zhiqi Photonics-ə də sərmayə yatırıblar. Şirkət 2022-ci ildə Şençjen birjasında listinqdə olan optik materiallar istehsalçısı Castech-dən ayrılaraq ayrıca struktur kimi yaradılıb. 2023-cü ildə Yuanzhi Xinghuo şirkətin 37%-lik payı müqabilində ona 100 milyon yuan, təxminən 15 milyon dollar sərmayə yatırıb.
Çin Elmlər Akademiyasının elmi-tədqiqat institutu əsasında yaradılmış Castech lazer sistemləri üçün optik kristalların ən böyük istehsalçısıdır. Şirkət daha əvvəl ASML və Huawei-nin onun müştəriləri arasında olduğunu açıqlayıb.
Zhiqi ultra yüksək dəqiqlikli optik komponentlər, o cümlədən Zeiss məhsullarını əvəz etməsi nəzərdə tutulan linzalar hazırlayır. Şirkətin bildirdiyinə görə, bu komponentlər artıq “mühüm yerli texniki avadanlıqların əsas sistemlərində” istifadə olunur.
Çinin öz litoqrafiya avadanlığını yaratmasının qarşısındakı digər əsas maneə işıq mənbəyidir. Bu seqmentdə Yaponiyanın Gigaphoton şirkəti və ASML-in törəmə şirkəti Cymer dominant təchizatçılar olaraq qalırlar.
“Bu, Çin üçün əsas texniki maneələrdən biridir. İşıq mənbəyi yaratmaq çətin deyil, lakin onun bu qədər yüksək gücdə sabit işləməsini təmin etmək çətindir”, – Bernstein-dən Lin bildirib.
Sənayenin bir neçə rəhbəri DUV sistemləri üçün işıq mənbələrinin aparıcı Çin tərtibatçısı Beijing RSLaser Opto-Electronics-in əldə etdiyi irəliləyişə diqqət çəkib. RSLaser də Habo fondundan sərmayə alıb.
Açıq məlumatlara görə, RSLaser SMEE-nin əvvəlki nəsil DUV qurğuları üçün işıq mənbələri tədarük edib. Çin mediasının məlumatına əsasən, şirkət SMEE ilə birlikdə 28 nanometrlik DUV sistemi üçün işıq mənbəsi üzərində də işləyir.
Bununla belə, texnologiyanın kommersiya miqyasında tətbiqi problem olaraq qalır. Bazar iştirakçılarının sözlərinə görə, SMIC kimi aparıcı çip fabrikləri Yuliangsheng-in DUV qurğularını alsalar və sınaqdan keçirsələr də, əsas istehsalda hələ də ASML avadanlıqlarına arxalanırlar.
ASML-in Çində satışları yüksək səviyyədə qalır və son illərdə ölkədə böyük avadanlıq ehtiyatlarının yaradılmasına baxmayaraq, bu il Çin bazarının şirkətin ümumi gəlirinin təxminən beşdə birini təmin edəcəyi gözlənilir.
Məsələ ilə tanış mənbənin sözlərinə görə, yaddaş çipləri istehsalçıları CXMT və YMTC qarşıdakı üç il üzrə genişlənmə planlarını təmin etmək üçün ASML-dən kifayət qədər DUV qurğusu alıblar.
“Çinin DUV sahəsində imkanları nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb, lakin yerli çip fabrikləri hələ də bu texnologiyalara tam dəstək vermirlər. ASML bu gün liderdir, çünki TSMC ilə sıx əməkdaşlıq edir”, – Lin bildirib.
Onun fikrincə, ABŞ-nin məhdudiyyətləri paradoksal şəkildə Çinin tərəqqisini sürətləndirə bilər, çünki onlar yerli çip istehsalçılarını Çin avadanlıq təchizatçıları ilə daha sıx əməkdaşlığa məcbur edir.
“Əgər məhdudiyyətlər yerli çip fabriklərini Çin DUV təchizatçıları ilə işləməyə sövq etsə, onların texnoloji imkanları gözləniləndən xeyli daha sürətlə arta bilər”, – analitik qeyd edib.
